Próbka kursu — pełna treść po zamówieniu
PK-01-OZ · Nakładka kierownicza – ochrona zdrowia · Twoja jednostka · wersja data wersjiOpracowanie: BEZPIECZNE DANE sp. z o.o.
Temat 2 · Zagrożenia cyfrowe wobec kierownika
Temat 2 · ok. 14 min

Zagrożenia cyfrowe wobec kierownika

Oszuści wybierają kierowników, bo ich zgoda otwiera dostępy, przelewy i dane. Kierownicy mają mało czasu i duży nacisk. Dobry atak wygląda jak zwykła, pilna sprawa służbowa.

2.1Kto i po co próbuje

Podszywają się pod prezesa lub dyrektora, żeby dostać twoją zgodę albo hasło. Podszywają się pod lekarza lub rejestratorkę, żeby wyłudzić dostęp. Podszywają się pod dostawcę systemu gabinetowego, Fundusz i laboratorium, żeby wejść do systemu. Zobacz rysunek 3.

Po co atakują
  • Chcą pieniędzy: wyłudzają przelew albo okup za odblokowanie danych.
  • Chcą danych: sprzedają je albo szantażują nimi pacjentów.
  • Chcą dostępu: twoje konto otwiera dokumentację całej przychodni.
  • Chcą zatrzymać pracę: bez systemu rejestracja i e-recepty stoją.
Skąd przychodzą próby oszustw wobec kierowników DANE PRZYKŁADOWE E-mail „od prezesa”34% Telefon „prezesa”24% Prośba „pracownika”18% Fałszywy serwis17% Inne7%
Rysunek 3. Udział dróg ataku – dane przykładowe, pokazują proporcje, nie są statystyką.

2.2Fałszywa wiadomość „od prezesa”

Wiadomość wygląda jak od przełożonego. Prosi o zatwierdzenie dostępu, przelew albo listę osób. Prosi o ciszę i nie pozwala zadzwonić. Zobacz rysunek 4. Pięć sygnałów widać od razu.

Poczta służbowa Od:Prezes<prezes.prywatny@poczta-darmowa.example> Temat:PILNE i poufne: dostęp dla nowego lekarza Dzień dobry, zatwierdź dziś dostęp dla nowego lekarza i podaj hasło tymczasowe. Jestem na konferencji, nie dzwoń. Otwórz formularz http://formularz-dostepu.example/d8 Pozdrawiam Dane_nowego_lekarza.zip ĆWICZENIEwiadomość fikcyjna 1 2 3 4 5
Rysunek 4. Fałszywa wiadomość „od prezesa” (fikcyjna). Numery znaczą pięć sygnałów z listy poniżej.
  1. 1
    Prywatny adres „prezesa”Prezes pisze ze służbowej poczty. Adres z darmowej poczty to sygnał oszustwa.
  2. 2
    Pilne i poufnePośpiech i prośba o dyskrecję mają wyłączyć sprawdzanie.
  3. 3
    Prośba o hasło i „nie dzwoń”Nikt uczciwy nie prosi o hasło i nie zabrania sprawdzenia prośby.
  4. 4
    Link do „formularza”Prowadzi poza podmiot. Może wyłudzić twój login.
  5. 5
    Niespodziewany załącznikPlik .zip z „danymi” to częsty sposób na ukrycie złośliwego programu.
Zasada

Nietypową prośbę „od prezesa” sprawdzasz telefonem na numer, który znasz. Nawet gdy jest pilna. Nawet gdy prosi o dyskrecję. Szczególnie wtedy. Dlaczego: uczciwy nadawca nie boi się sprawdzenia.

2.3Telefon „prezesa”, prośba „pracownika” i fałszywy serwis

Głos przełożonego da się dziś podrobić programem. Telefon „od prezesa” prosi o przelew, zgodę albo listę osób. Podobnie brzmi prośba „lekarza”: „szefie, system padł, podaj mi swoje hasło”. Hasła kierownika nie dostaje nikt. Ani pracownik, ani zastępca.

Trzeci scenariusz to „serwis”. Ktoś dzwoni sam i mówi, że system gabinetowy wymaga pilnej aktualizacji. Prosi o zdalny dostęp do komputera. Zdalny dostęp nadaje tylko informatyk, po sprawdzeniu zgłoszenia. Dlaczego: przez taki dostęp przestępca może wejść do całej dokumentacji.

Na wszystko działa ten sam odruch, pokazany na rysunku 5: zatrzymaj się i sprawdź drugim kanałem.

1 Prośba2 Stop3 Drugi kanał4 Decyzja nietypowa,pilna, poufnanie klikasz,nie odpisujeszdzwonisz na numer,który znaszprawdziwa: wykonujęfałszywa: zgłaszam
Rysunek 5. Drugi kanał: prośba, stop, telefon na znany numer, decyzja.
Zapamiętaj

Pośpiech, poufność i „nie dzwoń” to trzy najczęstsze sygnały oszusta. Im bardziej cię pogania, tym wolniej działaj.

2.4Zgoda „na szybko” i nowe narzędzia

Najgroźniejsze błędy kierownika wyglądają niewinnie: „zrób mu dostęp, ja odpowiadam”, „daj hasło zastępcy na urlop”, „wgraj wyniki do darmowego narzędzia, tak będzie szybciej”. Każda z tych zgód omija wniosek, ocenę i zapis.

Podobnie jest z narzędziami AI i komunikatorami. Opisy przypadków, wyniki, treść skierowań i skarg nie trafiają do publicznych czatów AI. Zdjęć wyników i recept nie wysyłasz prywatnym komunikatorem. Nowa aplikacja, na przykład do wideokonsultacji, to nowy dostawca. Najpierw ocena i umowa, potem dane.

2.5Gdy system staje: ransomware

Ransomware to program, który blokuje pliki i żąda okupu. W przychodni oznacza to stojącą rejestrację i brak e-recept. Objawy to komunikat o zaszyfrowaniu, pliki o dziwnych nazwach albo system, który nagle nie działa.

Robię
  • Dzwonię od razu do informatyka: informatyk lub pomoc techniczna jednostki.
  • Uruchamiam procedurę awaryjną i druki papierowe.
  • Zgłaszam zdarzenie do bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.
Nie robię
  • Nie wyłączam sprzętu bez polecenia informatyka.
  • Nie płacę okupu i nie piszę do przestępców.
  • Nie przenoszę danych na prywatne urządzenia.
Dlaczego: szybkie zgłoszenie ogranicza szkodę, a wyłączony sprzęt może zatrzeć ślady.

2.6Osoby spoza podmiotu w komórce

Praktykant, stażysta, wolontariusz, zleceniobiorca czy serwisant w gabinecie to osoby z dostępem do informacji. Zanim zaczną, potrzebne są upoważnienie, zobowiązanie do poufności i jasny zakres dostępu. Przy pracy z dziećmi osoba przechodzi też weryfikację według Standardy ochrony małoletnich. Ty odpowiadasz za nadzór nad nimi w komórce.

Zasada

Bez wniosku i bez zapisu nie ma zgody. Zgodę dajesz po ocenie, a nie pod presją czasu. Jeśli nie możesz sprawdzić, nie zgadzasz się. Dlaczego: pośpiech jest narzędziem oszusta.

Dla zainteresowanych

Oszustwo „na prezesa” (po angielsku CEO fraud) polega na podszyciu się pod przełożonego, by wymusić przelew lub dane. Fałszywa wiadomość to phishing, fałszywy telefon to vishing. Wspólny mechanizm: autorytet plus pośpiech.

2.7Jak to zrobić: sprawdzenie prośby „od prezesa” lub „z kadr”

Zasada jest jedna: prośbę sprawdzasz innym kanałem, niż ten, którym przyszła. Tabela pokazuje kroki dla każdego kanału.

Kanał prośbyCo robiszNa co uważasz
E-mail1. Nie odpowiadasz na wiadomość i nie klikasz linków.
2. Patrzysz na adres po znaku @ i porównujesz go z poprzednimi wiadomościami od tej osoby.
3. Dzwonisz do nadawcy na numer, który znasz z książki telefonicznej podmiotu.
4. Zgłaszasz wiadomość do bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.		Odpowiedź na e-mail trafia do oszusta. Nazwę nadawcy łatwo podrobić, liczy się adres.
Telefon1. Nic nie zatwierdzasz w trakcie rozmowy.
2. Mówisz: „Oddzwonię za chwilę.”
3. Kończysz rozmowę i dzwonisz na znany numer.
4. Rozmówca nie pozwala oddzwonić? To sygnał oszustwa.		Głos da się podrobić programem. Numer na ekranie też.
SMS lub komunikator1. Nie klikasz linku i nie wysyłasz zdjęć dokumentów.
2. Dzwonisz na znany numer.
3. Zgłaszasz wiadomość.		Prywatny komunikator omija kontrolę podmiotu.
Osobiście („prezes kazał to przekazać”)1. Mówisz: „Potwierdzę to telefonicznie.”
2. Dzwonisz do prezesa na znany numer albo pytasz jego sekretariat.
3. Dopiero potem wykonujesz polecenie.		Kartka i słowa pracownika też mogą być oszustwem.
Przykład

— Mówi prezes. Natychmiast potrzebuję listy lekarzy z numerami PESEL. Nie dzwoń do nikogo.
— Dzień dobry. Oddzwonię za chwilę na pański numer służbowy.
— Nie ma czasu, zrób to teraz!
— Rozumiem. Oddzwonię w ciągu pięciu minut.

Gdy masz wątpliwość: nic nie wysyłasz i zgłaszasz sprawę do bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Dlaczego: zgłoszenie prawdziwego polecenia nic nie kosztuje, a fałszywego uratuje dane całego personelu.

Moje notatki z tematu · temat 2
  1. Jak mój zespół sprawdza, że prośba „ode mnie” jest prawdziwa?
  2. Kto u nas ocenia nowe narzędzia przed wdrożeniem?