Krok 2 · Zrozum
Dlaczego oszuści wybierają kierowników
Oszuści wybierają kierowników, bo ich zgoda otwiera dostępy, przelewy i dane, a kierownicy mają mało czasu i duży nacisk. Dobrze przygotowany atak wygląda jak zwykła, pilna sprawa służbowa.
AFałszywa wiadomość „od dyrektora” — pięć sygnałów
| Sygnał | Co widzisz | Dlaczego to sygnał |
|---|
| Prywatny adres „dyrektora” | Adres z darmowej poczty | Dyrektor pisze ze służbowej poczty |
| Pilne i poufne | Prośba o dyskrecję | Pośpiech i poufność mają wyłączyć sprawdzanie |
| Prośba o hasło i „nie dzwoń” | Zakaz sprawdzenia | Nikt uczciwy nie prosi o hasło ani nie zabrania sprawdzenia |
| Link do „formularza” | Prowadzi poza jednostkę | Wyłudza login |
| Niespodziewany załącznik | Plik .zip z „danymi” | Ukrywa złośliwy program |
Znany numer i wniosek świadczą o prawdziwości prośby. Pośpiech, poufność i obcy link są sygnałami oszustwa.
Zasada
Nietypową prośbę „od dyrektora” sprawdzasz telefonem na numer, który znasz — nawet gdy jest pilna i prosi o dyskrecję. Dlaczego: adres i głos da się podrobić, a oszust liczy, że nie sprawdzisz.
BTelefon „dyrektora” i prośba „podwładnego”
Głos przełożonego da się dziś podrobić programem. Podobnie wygląda prośba „pracownika”: „szefie, system padł, podaj mi swoje hasło”. Hasła kierownika nie dostaje nikt — ani pracownik, ani zastępca. Awarię zgłasza się do informatyk lub pomoc techniczna jednostki.
Robisz
- dzwonisz do dyrektora na znany numer i zgłaszasz wiadomość — sprawdzasz prośbę innym kanałem
- kierujesz pracownika z awarią do pomocy IT — tylko ona rozwiązuje awarie
Nie robisz
- nie podajesz hasła pracownikowi ani zastępcy — kto zna hasło, działa jako Ty
- nie ufasz głosowi w telefonie — głos da się podrobić
Zapamiętaj
Pośpiech, poufność i „nie dzwoń” to trzy najczęstsze sygnały oszusta. Dlaczego: im bardziej cię pogania, tym wolniej działaj.
CZgoda „na szybko”, nowe narzędzia i dostęp zdalny
Najgroźniejsze błędy kierownika wyglądają niewinnie: „zrób mu dostęp, ja odpowiadam”, „daj hasło zastępcy na urlop”, „wgraj to do darmowego narzędzia”. Każda z tych zgód omija wniosek, ocenę i zapis. Notatki ze spraw i listy osób nie trafiają do publicznych czatów AI.
Zapamiętaj
Zgoda „na słowo” omija wniosek, ocenę i zapis. Dlaczego: bez nich nikt nie wykaże, kto i po co dał dostęp.
Gdy dostawca nowego narzędzia chce wejść zdalnie do systemu, kierujesz do pomocy IT i osoby odpowiedzialnej. Dostęp zdalny nadaje tylko pomoc IT, po ocenie i umowie.
DOsoby spoza ośrodka w komórce
Praktykant, wolontariusz, zleceniobiorca czy serwis w pokoju to osoby z dostępem do informacji. Zanim zaczną, zgłaszasz upoważnienie, zobowiązanie do poufności i zakres dostępu. Ty odpowiadasz za nadzór nad nimi w komórce.
Zasada
Bez wniosku i bez zapisu nie ma zgody. Dlaczego: zgodę dajesz po ocenie, a nie pod presją czasu — jeśli nie możesz sprawdzić, nie zgadzasz się.
Krok 3 · Ćwicz
Sprawdź, czy już wiesz
Ćwiczenie 1. Wiadomość z adresu podobnego do adresu dyrektora prosi o dostęp, hasło i „nie dzwoń”. Co robisz?
Zatwierdzam, bo prosi dyrektor.
Dzwonię do dyrektora na znany numer i zgłaszam wiadomość.
Odpisuję z pytaniem o szczegóły.
Ćwiczenie 2. Sygnał oszustwa czy nie?Przy każdej informacji wybierz jedną odpowiedź.
Pilne i poufne
Obcy link do „formularza”
Prośba z wnioskiem i znanym numerem zwrotnym
Prywatny adres „dyrektora”
Ćwiczenie 3. Ułóż reakcję na prośbę „od dyrektora”.Klikaj kolejno.
- Zgłaszasz wiadomość
- Nie wykonujesz prośby
- Dzwonisz na znany numer
Ćwiczenie 4. Opis reakcji kierownika. Kliknij błędy.
Pracownikowi z awarią podałem swoje hasło, bo system padł. Praktykantowi zgłosiłem upoważnienie i zobowiązanie do poufności. Dostawcy narzędzia pozwoliłem wejść zdalnie na próbę.
Ćwiczenie 5. Zaznacz, co wdrożysz.
- Jak mój zespół sprawdza, że prośba „ode mnie” jest prawdziwa.
- Kto u nas ocenia nowe narzędzia przed wdrożeniem.
- Kto zgłasza upoważnienia dla osób spoza ośrodka.
