Zagrożenia cyfrowe w skrócie

Oszust nie musi włamywać się do przychodni. Wystarczy, że ty klikniesz w link albo podasz kod. Często pracujesz na własnym telefonie i własnej poczcie. Tam nie ma zabezpieczeń podmiotu.

2.1 Kto atakuje i po co

Chcą pieniędzy: wyłudzają przelew albo okup za odblokowanie systemu gabinetowego.
Chcą danych: dane o zdrowiu sprzedają lub szantażują nimi ludzi.
Chcą dostępu: twoje hasło lub karta otwiera system z dokumentacją.
Chcą informacji o człowieku: ktoś szuka rozpoznania znanej osoby lub byłego partnera.

Dlaczego to ważne: gdy znasz cel oszusta, łatwiej rozpoznasz jego sztuczkę.

2.2 Fałszywa wiadomość

Phishing (czytaj: fiszing) to fałszywa wiadomość. Ma wyłudzić hasło, dane albo pieniądze. Często udaje osobę, którą znasz. Zobacz rysunek 3. To wiadomość z komunikatora. Numery na rysunku odpowiadają numerom sygnałów.

Rysunek 3. Fikcyjna wiadomość z komunikatora – pięć sygnałów ostrzegawczych.

1
Nieznany numerZnajomy pisze z numeru, którego nie masz w kontaktach.
2
Podszycie pod znaną osobę„Zmieniłem numer” to częsty początek oszustwa.
3
Prośba o zdjęcia wynikówNikt rzetelny nie prosi o dokumentację pacjentów przez komunikator.
4
Pośpiech i milczenie„Pilne” i „nie mów nikomu” mają cię odciąć od sprawdzenia.
5
Obcy linkPrzytrzymaj palec na linku i przeczytaj adres. Nie pasuje do przychodni.
6
Prośba o hasło lub kodNikt z przychodni ani z serwisu nie poprosi o hasło wiadomością.
7
Coś się nie zgadzaBłędy językowe, nietypowa godzina, inny styl niż zwykle.

Co robiszDzwonisz do pracownika przychodni na znany numer. Zgłaszasz wiadomość. Dopiero potem ją usuwasz.

Czego nie robiszNie klikasz linków. Nie odpisujesz z pytaniem, czy wiadomość jest prawdziwa. Nie przesyłasz jej dalej.

DlaczegoOdpowiedź oszustowi potwierdza, że twój numer działa. Przesłana wiadomość trafia do kolejnej osoby.

Zasada

Sprawdzasz innym kanałem. Dlaczego: oszust odpowie na każdy numer, który mu podasz.

Krok 2 · Zrozum

Zagrożenia cyfrowe: wiadomości, telefony, czat AI, pendrive

Pracujesz często na własnym telefonie i własnej poczcie. Tam nie ma zabezpieczeń podmiotu. Tutaj zobaczysz, jak zareagować na fałszywą wiadomość, telefon i prośbę o hasło — oraz dlaczego.

AFałszywa wiadomość

Sygnał	Co robisz	Dlaczego
Nieznany nadawca i pośpiech („PILNE”)	Nie działasz od razu. Sprawdzasz innym kanałem.	Pośpiech ma wyłączyć ostrożność.
Prośba o hasło lub kod	Nie odpowiadasz. Zgłaszasz.	Nikt z przychodni ani z serwisu nie prosi o hasło wiadomością.
Link, którego adres nie pasuje do przychodni	Nie klikasz. Przytrzymanie palca pokazuje adres.	Strona zbiera hasła.
Plik „wyniki badań.zip”	Nie otwierasz.	Otwarcie może uruchomić złośliwy program.
Wiadomość z adresu znanego opiekuna, po nazwisku, z terminem zajęć	Zwykle prawdziwa. Wątpliwość? Dzwonisz.	To oczekiwana wiadomość.

Jak to zrobić krok po kroku — przyszła wiadomość „PILNE: wyniki badań.zip” od nieznanego nadawcy

Nie klikaj i nie otwieraj pliku.
Nie odpisuj z pytaniem, czy to prawda. Odpowiedź potwierdza, że adres działa.
Zgłoś wiadomość pracownikowi przychodni lub pod bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.
Dopiero potem usuń. Zgłoszenie bez wiadomości jest trudne do zbadania.

BTelefon „z policji”, „z Funduszu”, „od serwisu”

Jak to zrobić krok po kroku — dzwoni osoba, która prosi o dane pacjenta

Nie podawaj niczego. Mów: „Oddzwonię”. Rozłącz się.
Weź numer od pracownika przychodni lub z oficjalnej strony, nie z rozmowy.
Zadzwoń i opisz prośbę. Decyzję o odpowiedzi podejmuje podmiot.
Zgłoś telefon pod bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.

Jak to zrobić krok po kroku — dzwoni „serwis systemu gabinetowego” i prosi o hasło lub zdalne połączenie

Nie podawaj hasła ani kodu z SMS-a.
Nie zgadzaj się na zdalne połączenie. Zatwierdza je tylko pomoc IT.
Powiedz: „Dostęp uzgadnia pomoc IT”. Zgłoś telefon do informatyk lub pomoc techniczna jednostki.

Dlaczego

Numer da się podrobić. Dzwoniący „z policji” nie wypytuje o dane pacjentów „od ręki”. Rzetelny serwis nie prosi o hasło.

CCzat AI i pendrive od obcego

Jak to zrobić krok po kroku — kolega radzi: „Wklej opis przypadku do czatu AI, napiszesz pracę w kwadrans”

Nie wklejaj niczego o pacjentach do publicznego czatu.
Usunięcie nazwiska nie wystarcza. Szczegóły też wskazują pacjenta.
Przygotuj przypadek bez danych i pokaż opiekunowi.

Jak to zrobić krok po kroku — obcy mężczyzna w poczekalni daje pendrive „z badaniami dla lekarza”

Nie podłączaj do żadnego komputera.
Odbierz go ostrożnie i oddaj pracownikowi przychodni.
Powiedz, od kogo i kiedy dostałeś. Decyzję podejmuje pomoc IT.

Dlaczego

Wklejony tekst trafia do zewnętrznej firmy. Pendrive od obcego może zawierać złośliwy program.

Krok 3 · Ćwicz

Sprawdź, czy już wiesz

Ćwiczenie 1. Dzwoni osoba „z Funduszu” i prosi o dane pacjenta z dzisiejszego dyżuru. Co robisz?

Podajesz dane, bo to instytucja państwowa.

Mówisz: „Oddzwonię”. Numer bierzesz od pracownika przychodni, nie z rozmowy. Zgłaszasz telefon.

Potwierdzasz tylko, że pacjent był na dyżurze.

Ćwiczenie 2. Co robisz z każdą wiadomością?Przy każdej pozycji wybierz jedną odpowiedź.

„PILNE: wyniki badań.zip” od nieznanego nadawcy

SMS „dopłata do przesyłki” z linkiem

E-mail od opiekuna z jego adresu, z terminem zajęć

Wiadomość „zmieniłem numer, prześlij mi zdjęcia wyników”

Ćwiczenie 3. Przeczytaj wiadomość. Kliknij sygnały oszustwa.

Od: serwis-pilne@example-pl.com Temat: PILNE, do 10:00! Dzień dobry, tu opiekun praktyk, jak ustaliliśmy w poniedziałek. Zaloguj się: wyniki-serwis.example/x9 i podaj hasło. Nie mów nikomu.

Ćwiczenie 4. Uzupełnij zasady.Wpisz jedno słowo w każdą lukę.

Na telefon „z policji” odpowiadam: …. Do czatu AI nie wklejam nic o …. Pendrive od obcego oddaję … przychodni.

Ćwiczenie 5. Dzwoni „serwis systemu gabinetowego”: „Podaj hasło, zrobimy aktualizację”. Napisz, co odpowiadasz.

„Hasła nie podaję. Dostęp uzgadnia pomoc IT. Zgłaszam ten telefon.”