Moduł 2 · Dziecko w sieci: zagrożenia

Moduł 2 · ok. 12 min

Dziecko w sieci: zagrożenia

Dziecko żyje w sieci, a zagrożenie często zaczyna się od zwykłej wiadomości. Rozpoznajesz wzorzec, a nie zwrot.

2.1Dorosły z zewnątrz nawiązuje kontakt z dzieckiem w sieci

Zasada. Gdy dziecko mówi lub pokazuje, że nieznany dorosły chce rozmawiać z nim w prywatnym kanale, traktujesz to jako sygnał. Przekazujesz go tego samego dnia.

Co to znaczy. Poznajesz wzorzec, a nie konkretne słowa. Dorosły zdobywa zaufanie dziecka: okazuje zainteresowanie, chwali, daje drobne prezenty. Potem prosi o przeniesienie rozmowy do prywatnego kanału. Potem prosi o tajemnicę. Każdy z tych kroków sam wygląda niewinnie. Razem są sygnałem.

Rysunek 3. Wzorzec zbliżania się do dziecka w sieci: sygnałem jest prośba o tajemnicę i zmiana kanału.

Robię

słuchasz, gdy dziecko mówi o „nowym znajomym” z sieci — dziecko ma poczuć, że może mówić
zapisujesz fakty i przekazujesz je tego samego dnia — tylko tak sprawa trafia do osób, które mogą ją ocenić

Nie robię

nie pytasz „o co mu chodziło” ani nie prosisz o pokazanie wiadomości w całości — dopytywanie zaszkodzi dziecku i sprawie
nie oceniasz dziecka — dziecko ma nie czuć się winne

Jak to zrobić: dziecko mówi o znajomym z sieci

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
Osobiście: dziecko opowiada na korytarzu	Przejdź w spokojniejsze miejsce. Słuchaj. Nie obiecuj tajemnicy.	„Dziękuję, że mi mówisz. Powiem o tym osobie, która może pomóc: osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce.”
Wiadomość w kanale służbowym	Odpisz jednym zdaniem. Umów rozmowę na żywo. Zapisz.	„Dziękuję za wiadomość. Porozmawiajmy jutro po zajęciach.”
Wiadomość w kanale prywatnym	Nie rozmawiaj o szczegółach. Przenieś kontakt. Zachowaj wiadomość.	„Nie rozmawiam o tym tutaj. Pomogę ci w jednostce.”
Inne dziecko mówi o koledze	Podziękuj. Nie dopytuj. Zapisz i przekaż.	„Dziękuję, że mi powiedziałeś. Przekażę to osobie, która może pomóc.”

Tabela 7. Cztery sposoby, w jakie dowiadujesz się o niepokojącym kontakcie w sieci.

Przykład

— Dziecko: Mam kolegę z gry. Ma 25 lat i prosi, żebym nikomu nie mówił, że gadamy.
— Ty: Dziękuję, że mi mówisz. Nie jesteś niczemu winny. Nie obiecam, że zachowam to w tajemnicy, bo chcę ci pomóc.
— Dziecko: Ale on będzie zły.
— Ty: Powiem o tym osobie, która wie, co zrobić. Powiem ci jutro, co dalej.

Przy wątpliwości. Nie wiesz, czy to sygnał? Zakładasz, że tak. Pytasz osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce jeszcze dziś. Nie musisz mieć pewności.

Dlaczego? Wzorzec jest ten sam, niezależnie od słów. Dorosły zbliża się do dziecka krok po kroku, a prośba o tajemnicę ma sprawić, że nikt nie zareaguje. Dlatego liczy się sygnał, a nie pewność. Przekazujesz to, co wiesz, a ocenę zostawiasz osobom, które mogą ją wykonać.

2.2Szantaż zdjęciami

Zasada. Dziecko, któremu ktoś grozi ujawnieniem zdjęć, nie jest winne. Nie karzesz go, nie oglądasz materiału i przekazujesz sprawę kierownikowi tego samego dnia.

Co to znaczy. Szantaż zdjęciami to sytuacja, w której ktoś wymusza coś na dziecku, grożąc, że pokaże jego zdjęcie. Dziecko wstydzi się i boi. Najczęściej milczy. Gdy mówi, szuka dorosłego, który nie ocenia.

Robię

mówisz: „To nie twoja wina. Dziękuję, że mi mówisz” — wstyd to główna broń szantażysty
zostawiasz wiadomości w telefonie dziecka — mogą być potrzebne osobom prowadzącym sprawę
zostajesz z dzieckiem i przekazujesz sprawę tego samego dnia — dziecko nie zostaje samo z problemem

Nie robię

nie żądasz pokazania materiału — każde oglądanie krzywdzi dziecko jeszcze raz
nie robisz zrzutów ekranu materiału — kopia to kolejny egzemplarz, który istnieje
nie odpisujesz szantażyście w imieniu dziecka — to zadanie osób, które prowadzą sprawę

Jak to zrobić: dziecko mówi o groźbach związanych ze zdjęciami

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
Osobiście: dziecko mówi na przerwie	Zostajesz z dzieckiem. Słuchasz. Nie prosisz o pokazanie materiału.	„To nie twoja wina. Dziękuję, że mi mówisz. Powiem ci, co zrobimy.”
Telefon: dziecko dzwoni z domu	Słuchasz. Mówisz, że przekażesz sprawę. Umawiasz rozmowę w jednostce.	„Dobrze, że dzwonisz. Porozmawiajmy dziś w jednostce. Powiedz, kiedy możesz przyjść.”
Wiadomość od dziecka	Odpisz jednym zdaniem. Nie żądaj szczegółów. Zachowaj wiadomość.	„Dziękuję, że piszesz. Nie jesteś niczemu winny. Porozmawiajmy jutro.”
Rodzic zgłasza, że dziecko jest szantażowane	Podziękuj. Zapisz fakty. Przekaż sprawę.	„Dziękuję. Przekazuję to osobie odpowiedzialnej: osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce.”

Tabela 8. Cztery sposoby, w jakie dowiadujesz się o szantażu zdjęciami.

Przykład

— Dziecko: Ktoś pisze, że pokaże wszystkim moje zdjęcie, jeśli nie zrobię tego, o co prosi.
— Ty: To nie twoja wina. Dziękuję, że mi mówisz. Nie musisz mi pokazywać zdjęcia.
— Dziecko: A jak wszyscy zobaczą?
— Ty: Powiem o tym osobie, która wie, co robić. Zostanę z tobą, a potem powiem ci, co dalej.

Przy wątpliwości. Nie wiesz, czy to szantaż? Nie oceniasz. Przekazujesz to, co usłyszałeś, i zostajesz z dzieckiem.

Dlaczego? Szantażysta liczy na wstyd i milczenie dziecka. Gdy dorosły reaguje spokojnie i nie ocenia, siła szantażu maleje. Brak oglądania i kopiowania materiału chroni dziecko przed kolejną krzywdą i nie psuje dowodów.

2.3Zdjęcia w prywatnym telefonie i chmurze, grupy pracowników

Zasada. Dane i zdjęcia dzieci zostają w zasobach jednostki. Nie trzymasz ich w prywatnym telefonie, prywatnej chmurze ani w grupie pracowników na prywatnym komunikatorze.

Co to znaczy. Zdjęcia z prywatnego telefonu często trafiają do chmury automatycznie. Grupa pracowników na komunikatorze wygląda wygodnie, ale zbiera zdjęcia, listy dzieci i uwagi o zdrowiu w miejscu, którego jednostka nie kontroluje.

Miejsce	Dlaczego jest ryzykowne	Co robisz
Prywatny telefon	zdjęcie zostaje po zakończeniu pracy i może zostać zgubione lub skradzione	Robisz zdjęcia tabletem jednostki.
Prywatna chmura i automatyczna kopia	zdjęcie trafia na serwery, nad którymi jednostka nie ma kontroli	Wyłączasz kopię zdjęć w telefonie. Zgłaszasz, gdy zdjęcie już tam trafiło.
Grupa pracowników na prywatnym komunikatorze	listy dzieci, uwagi o zdrowiu i zdjęcia w miejscu bez kontroli jednostki	Używasz kanału wskazanego przez jednostkę.
Prywatny e-mail	zdjęcia i notatki poza zasobami jednostki	Wysyłasz wyłącznie z poczty służbowej.
Pendrive	łatwo zgubić, nikt nie wie, co na nim jest	Zapisujesz w zasobach jednostki.

Tabela 9. Pięć miejsc, w których dane dzieci znajdują się poza kontrolą jednostki.

Robię

korzystasz ze sprzętu i kanałów jednostki — jednostka może zabezpieczyć dane
zgłaszasz, gdy zdjęcie trafiło do prywatnej chmury — razem usuniecie je ze wszystkich miejsc

Nie robię

nie zakładasz grupy pracowników z danymi dzieci na prywatnym komunikatorze — jednostka nie ma nad nią kontroli
nie kasujesz zdjęcia sam w panice — potrzebujesz pomocy, by usunąć je ze wszystkich miejsc

Jak to zrobić: zdjęcia trafiły do prywatnego miejsca

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
Osobiście: koleżanka proponuje „grupę dla wygody”	Odmawiasz. Wskazujesz kanał jednostki.	„Dzieci i ich dane zostają w kanale jednostki. Zapytajmy informatyk lub pomoc techniczna jednostki.”
Telefon: rodzic prosi o zdjęcie na komunikator	Nie wysyłasz. Odsyłasz do osoby, która publikuje.	„Zdjęcia wysyła jednostka. Zapytam osoba publikacja.”
Wiadomość w grupie pracowników: ktoś wkleja zdjęcie dzieci	Nie komentujesz w grupie. Zgłaszasz bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.	„W grupie są zdjęcia dzieci. Proszę o decyzję, co z nimi zrobić.”
Osoba trzecia: nowy pracownik pyta, gdzie trzymać zdjęcia	Wskazujesz zasoby jednostki.	„Zdjęcia zapisujemy w zasobach jednostki. Zapytam informatyk lub pomoc techniczna jednostki, gdzie.”

Tabela 10. Cztery sytuacje ze zdjęciami poza zasobami jednostki.

Przykład

— Koleżanka: Założę grupę na komunikatorze, będziemy wrzucać zdjęcia z zajęć.
— Ty: Dzieci i ich zdjęcia zostają w kanale jednostki. Zapytajmy informatyk lub pomoc techniczna jednostki.
— Koleżanka: Przecież to wygodniejsze.
— Ty: Wygodniej, ale nikt nie pilnuje, gdzie zdjęcia trafią.

Dlaczego? Kto ma zdjęcie dziecka na prywatnym urządzeniu, ten nie wie, gdzie zdjęcie trafi. Chmura, komunikator i kopia zapasowa tworzą ślady, których jednostka nie widzi. Gdy zdjęcie wycieknie, szkoda jest po stronie dziecka, a nie dorosłego.

2.4Przerobione zdjęcia i fałszywy „rodzic”

Zasada. Przerobiony obraz dziecka traktujesz jak materiał wrażliwy i przekazujesz kierownikowi. Prośbę „rodzica” z nieznanego numeru sprawdzasz drugim kanałem jednostki.

Co to znaczy. Narzędzia do przerabiania zdjęć pozwalają zmienić obraz dziecka tak, że wygląda prawdziwie. Dorosły lub rówieśnik może rozesłać taki obraz i zaszkodzić dziecku. Oszust może też podszyć się pod rodzica: napisać z prywatnego numeru, prosić o zdjęcie, listę dzieci albo wydanie dziecka „cioci”.

Sytuacja	Co robisz	Czego nie robisz
Dziecko lub rodzic pokazuje przerobiony obraz dziecka	Nie oglądasz dłużej niż trzeba. Mówisz: „To nie twoja wina”. Zgłaszasz kierownikowi.	Nie przesyłasz, nie kopiujesz, nie oceniasz „czy wygląda prawdziwie”.
„Rodzic” pisze z nieznanego numeru i prosi o zdjęcie lub dane	Nie odpowiadasz na ten numer. Sprawdzasz drugim kanałem: numer z kartoteki.	Nie wysyłasz zdjęć ani listy dzieci.
„Mama” prosi SMS-em o wydanie dziecka „cioci”	Dzwonisz na numer z karty dziecka. Bez potwierdzenia dziecka nie wydajesz.	Nie ufasz SMS-owi ani głosowi z nieznanego numeru.
Ktoś prosi o dane dziecka „bo to pilne”	Odsyłasz do sekretariatu. Zgłaszasz bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów, jeśli prośba wygląda na oszustwo.	Nie podajesz danych przez telefon.

Tabela 11. Cztery sytuacje z przerobionymi obrazami i fałszywymi prośbami.

Robię

sprawdzasz prośbę drugim kanałem: numerem z kartoteki — nieznany numer nie dowodzi, kim jest rozmówca
zgłaszasz przerobiony obraz dziecka kierownikowi — to materiał, którego nie rozsyłasz i nie oceniasz

Nie robię

nie odpisujesz „rodzicowi” z nieznanego numeru na tym samym numerze — oszust dostaje potwierdzenie, że numer działa
nie wysyłasz zdjęć ani list dzieci na prośbę z wiadomości — nie wiesz, kto naprawdę pisze

Jak to zrobić: dostajesz prośbę od „rodzica” z nieznanego numeru

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
SMS z nieznanego numeru	Nie odpowiadasz na ten numer. Dzwonisz na numer z kartoteki.	„Dzwonię na numer z karty dziecka, żeby potwierdzić prośbę.”
Komunikator: „mama” prosi o zdjęcie	Nie wysyłasz. Odsyłasz do jednostki.	„Zdjęcia wysyła jednostka. Proszę napisać do sekretariatu.”
Telefon: podrobiony głos „mamy” prosi o wydanie dziecka	Nie wydajesz. Dzwonisz na numer z karty. Pytasz dziecko, kto ma przyjść.	„Oddzwonię na numer z kartoteki. Dziecko poczeka w jednostce.”
E-mail z prośbą o listę dzieci	Nie otwierasz załączników. Zgłaszasz bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.	„Dostałem dziwną prośbę o listę dzieci. Proszę o sprawdzenie.”

Tabela 12. Cztery kanały, w których oszust może podszyć się pod rodzica.

Przykład

— SMS: Jestem mamą Zosi, proszę wydać Zosię cioci Ani, bo nie zdążę.
— Ty: Dzwonię na numer z karty dziecka, żeby potwierdzić prośbę.
— SMS: Nie mogę teraz rozmawiać, proszę wydać!
— Ty: Bez potwierdzenia na numer z karty nie wydaję dziecka.

Przy wątpliwości. Prośba brzmi wiarygodnie, ale nie możesz jej sprawdzić? Nie wykonujesz jej. Zgłaszasz i czekasz na decyzję kierownika.

Dlaczego? Oszust i człowiek w potrzebie mogą brzmieć tak samo. Numer z kartoteki to jedyny kanał, który jednostka sprawdziła wcześniej. Przerobione obrazy dziecka mogą wyglądać prawdziwie, więc nie oceniasz ich autentyczności, tylko przekazujesz sprawę osobom, które mają do tego narzędzia.

2.5Fiszki do powtórki

Standardy ochrony małoletnichDokument jednostki: zasady bezpiecznej relacji i droga zgłoszenia, także w wersji dla dzieci.

Osoba odpowiedzialnaOsoba, która przyjmuje sygnały i wie, co dalej. Jej numer jest na karcie stanowiskowej.

Sygnał krzywdzeniaNiepokojące zachowanie dziecka, ślady, wypowiedź albo sygnał z sieci. Nie musisz mieć pewności.

Rozmowa wspierającaSłuchasz, wierzysz, nie obiecujesz tajemnicy, mówisz, co zrobisz dalej.

Notatka z sygnałuZapis tego samego dnia: fakty, słowa dziecka w cudzysłowie, godzina, jeden adresat.

Kanał służbowyKanał wskazany przez jednostkę. Tylko nim kontaktujesz się z dzieckiem.

Rejestr sprawcówRejestr, w którym jednostka sprawdza osoby przed dopuszczeniem do pracy z dziećmi.

Materiał intymny z udziałem dzieckaNie otwierasz dalej, nie kopiujesz, nie przesyłasz, nie pokazujesz i nie przechowujesz. Przekazujesz sprawę kierownikowi.

Moje notatki z tematu · moduł 2

Gdzie w mojej pracy mogą trafiać zdjęcia i dane dzieci poza zasoby jednostki? Co zmienię?

Krok 2 · Zrozum

Dziecko w sieci: zagrożenia

Poradnik mówi, co dzieje się z dzieckiem w sieci. Tu zobaczysz, jak reagować i dlaczego. Wszystko, o co zapyta quiz po tej lekcji, jest wyjaśnione poniżej.

ADorosły z zewnątrz nawiązuje kontakt z dzieckiem w sieci

Zasada. Gdy dziecko mówi lub pokazuje, że nieznany dorosły chce rozmawiać z nim w prywatnym kanale, traktujesz to jako sygnał. Przekazujesz go tego samego dnia.

Robisz

słuchasz, gdy dziecko mówi o „nowym znajomym” z sieci — dziecko ma poczuć, że może mówić
zapisujesz fakty i przekazujesz je tego samego dnia — tylko tak sprawa trafia do osób, które mogą ją ocenić

Nie robisz

nie pytasz „o co mu chodziło” ani nie prosisz o pokazanie wiadomości w całości — dopytywanie zaszkodzi dziecku i sprawie
nie oceniasz dziecka — dziecko ma nie czuć się winne

Jak to zrobić: dziecko opowiada o nowym znajomym z sieci

Posłuchaj spokojnie. Nie przerywaj. Nie oceniaj.
Powiedz: „Dziękuję, że mi mówisz. Nie jesteś niczemu winny”.
Nie obiecuj tajemnicy. Powiedz, komu przekażesz i co będzie dalej.
Zapisz fakty tego samego dnia i przekaż osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce.

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
Osobiście: dziecko opowiada na korytarzu	Przejdź w spokojniejsze miejsce. Słuchaj. Nie obiecuj tajemnicy.	„Dziękuję, że mi mówisz. Powiem o tym osobie, która może pomóc: osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce.”
Wiadomość w kanale służbowym	Odpisz jednym zdaniem. Umów rozmowę na żywo. Zapisz.	„Dziękuję za wiadomość. Porozmawiajmy jutro po zajęciach.”
Wiadomość w kanale prywatnym	Nie rozmawiaj o szczegółach. Przenieś kontakt. Zachowaj wiadomość.	„Nie rozmawiam o tym tutaj. Pomogę ci w jednostce.”
Inne dziecko mówi o koledze	Podziękuj. Nie dopytuj. Zapisz i przekaż.	„Dziękuję, że mi powiedziałeś. Przekażę to osobie, która może pomóc.”

Przykład

Przy wątpliwości. Nie wiesz, czy to sygnał? Zakładasz, że tak. Pytasz osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce jeszcze dziś. Nie musisz mieć pewności.

Dlaczego

Wzorzec jest ten sam, niezależnie od słów. Dorosły zbliża się do dziecka krok po kroku, a prośba o tajemnicę ma sprawić, że nikt nie zareaguje. Dlatego liczy się sygnał, a nie pewność. Przekazujesz to, co wiesz, a ocenę zostawiasz osobom, które mogą ją wykonać.

BSzantaż zdjęciami

Zasada. Dziecko, któremu ktoś grozi ujawnieniem zdjęć, nie jest winne. Nie karzesz go, nie oglądasz materiału i przekazujesz sprawę kierownikowi tego samego dnia.

Robisz

mówisz: „To nie twoja wina. Dziękuję, że mi mówisz” — wstyd to główna broń szantażysty
zostawiasz wiadomości w telefonie dziecka — mogą być potrzebne osobom prowadzącym sprawę
zostajesz z dzieckiem i przekazujesz sprawę tego samego dnia — dziecko nie zostaje samo z problemem

Nie robisz

nie żądasz pokazania materiału — każde oglądanie krzywdzi dziecko jeszcze raz
nie robisz zrzutów ekranu materiału — kopia to kolejny egzemplarz, który istnieje
nie odpisujesz szantażyście w imieniu dziecka — to zadanie osób, które prowadzą sprawę

Jak to zrobić: dziecko mówi, że ktoś grozi mu ujawnieniem zdjęć

Zostań z dzieckiem. Nie zostawiaj go samego.
Powiedz: „To nie twoja wina. Dziękuję, że mi mówisz”.
Nie oglądaj materiału i nie proś o jego pokazanie.
Nie kasuj wiadomości i nie proś o to dziecka.
Przekaż sprawę kierownikowi i osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce tego samego dnia.

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
Osobiście: dziecko mówi na przerwie	Zostajesz z dzieckiem. Słuchasz. Nie prosisz o pokazanie materiału.	„To nie twoja wina. Dziękuję, że mi mówisz. Powiem ci, co zrobimy.”
Telefon: dziecko dzwoni z domu	Słuchasz. Mówisz, że przekażesz sprawę. Umawiasz rozmowę w jednostce.	„Dobrze, że dzwonisz. Porozmawiajmy dziś w jednostce. Powiedz, kiedy możesz przyjść.”
Wiadomość od dziecka	Odpisz jednym zdaniem. Nie żądaj szczegółów. Zachowaj wiadomość.	„Dziękuję, że piszesz. Nie jesteś niczemu winny. Porozmawiajmy jutro.”
Rodzic zgłasza, że dziecko jest szantażowane	Podziękuj. Zapisz fakty. Przekaż sprawę.	„Dziękuję. Przekazuję to osobie odpowiedzialnej: osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich w jednostce.”

Przykład

Przy wątpliwości. Nie wiesz, czy to szantaż? Nie oceniasz. Przekazujesz to, co usłyszałeś, i zostajesz z dzieckiem.

Dlaczego

Szantażysta liczy na wstyd i milczenie dziecka. Gdy dorosły reaguje spokojnie i nie ocenia, siła szantażu maleje. Brak oglądania i kopiowania materiału chroni dziecko przed kolejną krzywdą i nie psuje dowodów.

CZdjęcia w prywatnym telefonie i chmurze, grupy pracowników

Zasada. Dane i zdjęcia dzieci zostają w zasobach jednostki. Nie trzymasz ich w prywatnym telefonie, prywatnej chmurze ani w grupie pracowników na prywatnym komunikatorze.

Miejsce	Dlaczego jest ryzykowne	Co robisz
Prywatny telefon	zdjęcie zostaje po zakończeniu pracy i może zostać zgubione lub skradzione	Robisz zdjęcia tabletem jednostki.
Prywatna chmura i automatyczna kopia	zdjęcie trafia na serwery, nad którymi jednostka nie ma kontroli	Wyłączasz kopię zdjęć w telefonie. Zgłaszasz, gdy zdjęcie już tam trafiło.
Grupa pracowników na prywatnym komunikatorze	listy dzieci, uwagi o zdrowiu i zdjęcia w miejscu bez kontroli jednostki	Używasz kanału wskazanego przez jednostkę.
Prywatny e-mail	zdjęcia i notatki poza zasobami jednostki	Wysyłasz wyłącznie z poczty służbowej.
Pendrive	łatwo zgubić, nikt nie wie, co na nim jest	Zapisujesz w zasobach jednostki.

Robisz

korzystasz ze sprzętu i kanałów jednostki — jednostka może zabezpieczyć dane
zgłaszasz, gdy zdjęcie trafiło do prywatnej chmury — razem usuniecie je ze wszystkich miejsc

Nie robisz

nie zakładasz grupy pracowników z danymi dzieci na prywatnym komunikatorze — jednostka nie ma nad nią kontroli
nie kasujesz zdjęcia sam w panice — potrzebujesz pomocy, by usunąć je ze wszystkich miejsc

Jak to zrobić: zdjęcia dzieci są w twoim telefonie lub chmurze

Nie rozsyłaj i nie pokazuj zdjęć.
Zgłoś bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów w terminie niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 1 godziny.
Z informatyk lub pomoc techniczna jednostki usuń zdjęcia z telefonu, z chmury i z komunikatorów.
Zapisz, gdzie zdjęcia były i od kiedy.

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
Osobiście: koleżanka proponuje „grupę dla wygody”	Odmawiasz. Wskazujesz kanał jednostki.	„Dzieci i ich dane zostają w kanale jednostki. Zapytajmy informatyk lub pomoc techniczna jednostki.”
Telefon: rodzic prosi o zdjęcie na komunikator	Nie wysyłasz. Odsyłasz do osoby, która publikuje.	„Zdjęcia wysyła jednostka. Zapytam osoba publikacja.”
Wiadomość w grupie pracowników: ktoś wkleja zdjęcie dzieci	Nie komentujesz w grupie. Zgłaszasz bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.	„W grupie są zdjęcia dzieci. Proszę o decyzję, co z nimi zrobić.”
Osoba trzecia: nowy pracownik pyta, gdzie trzymać zdjęcia	Wskazujesz zasoby jednostki.	„Zdjęcia zapisujemy w zasobach jednostki. Zapytam informatyk lub pomoc techniczna jednostki, gdzie.”

Przykład

Dlaczego

Kto ma zdjęcie dziecka na prywatnym urządzeniu, ten nie wie, gdzie zdjęcie trafi. Chmura, komunikator i kopia zapasowa tworzą ślady, których jednostka nie widzi. Gdy zdjęcie wycieknie, szkoda jest po stronie dziecka, a nie dorosłego.

DPrzerobione zdjęcia i fałszywy „rodzic”

Zasada. Przerobiony obraz dziecka traktujesz jak materiał wrażliwy i przekazujesz kierownikowi. Prośbę „rodzica” z nieznanego numeru sprawdzasz drugim kanałem jednostki.

Sytuacja	Co robisz	Czego nie robisz
Dziecko lub rodzic pokazuje przerobiony obraz dziecka	Nie oglądasz dłużej niż trzeba. Mówisz: „To nie twoja wina”. Zgłaszasz kierownikowi.	Nie przesyłasz, nie kopiujesz, nie oceniasz „czy wygląda prawdziwie”.
„Rodzic” pisze z nieznanego numeru i prosi o zdjęcie lub dane	Nie odpowiadasz na ten numer. Sprawdzasz drugim kanałem: numer z kartoteki.	Nie wysyłasz zdjęć ani listy dzieci.
„Mama” prosi SMS-em o wydanie dziecka „cioci”	Dzwonisz na numer z karty dziecka. Bez potwierdzenia dziecka nie wydajesz.	Nie ufasz SMS-owi ani głosowi z nieznanego numeru.
Ktoś prosi o dane dziecka „bo to pilne”	Odsyłasz do sekretariatu. Zgłaszasz bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów, jeśli prośba wygląda na oszustwo.	Nie podajesz danych przez telefon.

Robisz

sprawdzasz prośbę drugim kanałem: numerem z kartoteki — nieznany numer nie dowodzi, kim jest rozmówca
zgłaszasz przerobiony obraz dziecka kierownikowi — to materiał, którego nie rozsyłasz i nie oceniasz

Nie robisz

nie odpisujesz „rodzicowi” z nieznanego numeru na tym samym numerze — oszust dostaje potwierdzenie, że numer działa
nie wysyłasz zdjęć ani list dzieci na prośbę z wiadomości — nie wiesz, kto naprawdę pisze

Jak to zrobić: „rodzic” pisze z nieznanego numeru z pilną prośbą

Nie odpowiadaj na ten numer.
Sprawdź prośbę drugim kanałem: numerem z kartoteki jednostki.
Nie wysyłaj zdjęć, listy dzieci ani danych.
Zgłoś bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów, jeśli prośba wygląda na oszustwo.

Kanał	Co robisz	Zdanie do powiedzenia
SMS z nieznanego numeru	Nie odpowiadasz na ten numer. Dzwonisz na numer z kartoteki.	„Dzwonię na numer z karty dziecka, żeby potwierdzić prośbę.”
Komunikator: „mama” prosi o zdjęcie	Nie wysyłasz. Odsyłasz do jednostki.	„Zdjęcia wysyła jednostka. Proszę napisać do sekretariatu.”
Telefon: podrobiony głos „mamy” prosi o wydanie dziecka	Nie wydajesz. Dzwonisz na numer z karty. Pytasz dziecko, kto ma przyjść.	„Oddzwonię na numer z kartoteki. Dziecko poczeka w jednostce.”
E-mail z prośbą o listę dzieci	Nie otwierasz załączników. Zgłaszasz bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.	„Dostałem dziwną prośbę o listę dzieci. Proszę o sprawdzenie.”

Przykład

Przy wątpliwości. Prośba brzmi wiarygodnie, ale nie możesz jej sprawdzić? Nie wykonujesz jej. Zgłaszasz i czekasz na decyzję kierownika.

Dlaczego

Oszust i człowiek w potrzebie mogą brzmieć tak samo. Numer z kartoteki to jedyny kanał, który jednostka sprawdziła wcześniej. Przerobione obrazy dziecka mogą wyglądać prawdziwie, więc nie oceniasz ich autentyczności, tylko przekazujesz sprawę osobom, które mają do tego narzędzia.

Krok 3 · Ćwicz

Sprawdź, czy już wiesz

Ćwiczenie 1. Dziecko mówi: „Mam kolegę z gry. Prosi, żebym nikomu nie mówił, że gadamy”. Co robisz?

Mówię: „Dobrze, nikomu nie powiem”.

Dziękuję, że mi mówi. Nie obiecuję tajemnicy. Mówię, komu przekażę, zapisuję fakty i przekazuję tego samego dnia.

Pytam: „Jak się nazywa? Pokaż wiadomości”.

Zakazuję dziecku grać.

Ćwiczenie 2. Co robisz z każdą z tych sytuacji?Przy każdej pozycji wybierz jedną odpowiedź.

Dziecko mówi, że ktoś grozi mu ujawnieniem zdjęć

SMS „od mamy” z nieznanego numeru z prośbą o wydanie dziecka

Zdjęcia z zajęć w twojej prywatnej chmurze

Prośba, by rozesłać przerobiony obraz dziecka „żeby wszyscy wiedzieli”

Ćwiczenie 3. Uzupełnij zdania.Wpisz jedno słowo lub krótką frazę w każdą lukę.

Kto ma zdjęcie dziecka na prywatnym …, ten nie wie, gdzie zdjęcie jest. Prośbę „rodzica” z nieznanego numeru sprawdzam drugim …. Szantaż zdjęciami nie jest winą ….

Ćwiczenie 4. W wiadomości od „rodzica” zaznacz sygnały oszustwa.Kliknij fragmenty, które są błędem.

„Dzień dobry, tu mama Zosi. Piszę z nowego numeru, stary mi się zepsuł. Proszę pilnie, w ciągu pięciu minut, wysłać mi zdjęcia z całych zajęć i listę wszystkich dzieci z grupy. Nie mogę rozmawiać, proszę tylko odpisać.”

Ćwiczenie 5. Napisz, co odpowiesz „mamie”, która z nieznanego numeru prosi o zdjęcie dziecka.

„Zdjęcia wysyła jednostka. Proszę napisać do sekretariatu. Dzwonię na numer z karty dziecka.” — Nie odpowiadasz na prywatny numer.