Moduł 2 · Sytuacje w budynku

Moduł 2 · ok. 10 min

Sytuacje w budynku

W tym module przechodzisz przez budynek: klucze, goście, dokumenty, kuchnia, kamery i telefon. Każda zasada ma krok po kroku i gotowe zdanie do użycia.

2.1Klucze i strefy chronione

Zasada

Klucza do strefy chronionej nie dorabiasz, nie pożyczasz i nie zostawiasz w drzwiach. Dlaczego: kto ma klucz, ten wchodzi. Jednostka musi wiedzieć, kto to jest.

Co to znaczy. Do serwerowni, archiwum, gabinetu kierownika i pokoju z dokumentami wchodzą tylko osoby z wykazu. Wykaz prowadzi kierownik jednostki. Pomieszczenia sprzątasz, gdy jest w nich pracownik, albo według ustalonego harmonogramu.

W urzędzie to archiwum zakładowe i serwerownia. W szkole to sekretariat i gabinet dyrektora. W domu dziecka to gabinet z teczkami wychowanków. W zakładzie komunalnym to kasa i szafa z umowami.

Jak to zrobić

Kanał	Co robisz	Na co uważasz
Osobiście: kolega prosi o klucz „na chwilę”	1. Nie dajesz klucza. 2. Mówisz: „Klucz wydaje kierownik gospodarczy”. 3. Wskazujesz, gdzie go znaleźć.	„Na chwilę” to najczęstszy początek problemu.
Telefon: „technik z sieci” prosi o otwarcie serwerowni wieczorem	1. Nie otwierasz. 2. Dzwonisz do kierownika po numerze, który znasz, nie po numerze rozmówcy. 3. Rozmówcy mówisz, że oddzwonisz.	Rozmówca zna nazwę jednostki i brzmi pewnie. To jeszcze nie dowód.
SMS lub e-mail: „kierownik” każe otworzyć pokój dla wykonawcy	1. Nie otwierasz. 2. Dzwonisz do kierownika na znany numer i pytasz.	Numer nadawcy łatwo podrobić.
Osoba trzecia: wykonawca z kartką „zlecenie”	1. Prowadzisz go do sekretariatu. 2. Kierownik sprawdza zlecenie i dopisuje wykonawcę do wykazu na ten dzień.	Kartka nie jest zgodą. Zgodę daje kierownik.

Przykład: gotowe zdanie

„Nie otworzę serwerowni bez potwierdzenia kierownika. Proszę poczekać w holu, zadzwonię.”

Gdy zgubisz klucz

Szukasz najwyżej kilka minut.
Tego samego dnia zgłaszasz kierownikowi gospodarczemu albo kierownikowi jednostki.
Nie dorabiasz klucza po cichu.
Kierownik decyduje, czy wymienić zamek.

Gdy masz wątpliwość

Dzwonisz pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Sprawy archiwum załatwia: osoba prowadząca archiwum zakładowe.

2.2Goście i obcy w budynku

Zasada

Obcą osobę w strefie pracy zatrzymujesz uprzejmie i odprowadzasz do sekretariatu. Dlaczego: obcy w pokoju pracowników widzi dokumenty i ekrany, a ty nie wiesz, po co przyszedł.

Co to znaczy. Gość porusza się w strefie publicznej. Jeśli zobaczysz obcego w pokoju pracowników, na zapleczu albo przy serwerowni, pytasz, w czym pomóc. Informacji o osobach nie udzielasz. Nie mówisz, kto jest w budynku, czy pani z księgowości jest dziś, czy dziecko jest w placówce, kto je odebrał.

Jak to zrobić

Kanał	Co robisz	Na co uważasz
Osobiście na korytarzu	1. Mówisz: „Dzień dobry, w czym mogę pomóc?”. 2. Mówisz: „Proszę ze mną do sekretariatu”. 3. Idziesz obok gościa. 4. Przekazujesz go osobie w sekretariacie.	Nie idziesz za plecami i nie zostawiasz gościa samego w strefie pracy.
Domofon lub drzwi boczne	1. Nie otwierasz osobom, których nie znasz. 2. Kierujesz je do wejścia głównego.	„Jestem z kontroli” przy bocznych drzwiach to klasyczny pretekst.
Telefon do portierni: „Czy dziecko jest dziś w szkole?”	1. Mówisz: „Nie udzielam informacji o osobach”. 2. Łączysz z sekretariatem.	Odpowiedź „jest” albo „nie ma” bywa groźna, gdy sąd zakazał kontaktu.
Osoba trzecia: „policja”, „komornik” lub „kontrola” w drzwiach	1. Nie wpuszczasz do strefy pracy. 2. Prosisz o poczekanie w holu. 3. Wzywasz kierownika jednostki.	Kierownik sprawdza legitymację i podstawę. Ty nie odpowiadasz na pytania o ludzi.

Przykład: gotowe zdanie

„Nie udzielam informacji o osobach. Proszę zapytać w sekretariacie. Zaprowadzę Pana.”

W innej jednostce

W domu dziecka mężczyzna mówi, że jest wujkiem, i pyta, czy dziecko jest w placówce. Nie potwierdzasz. Sąd mógł zakazać kontaktu, a ty tego nie wiesz. W zakładzie komunalnym „pan od wodomierzy” chce wejść do kasy: prowadzisz go do kierownika.

Gdy masz wątpliwość

Dzwonisz do kierownika albo pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Lepiej zapytać dwa razy niż wpuścić raz za dużo.

Moduł 2 · Sytuacje w budynku

Moduł 2 · ciąg dalszy

2.3Dokumenty, ekrany i kosze

Zasada

Dokumentów nie czytasz, nie fotografujesz i nie wynosisz. Dokumentu z danymi nie wyrzucasz do kosza. Dlaczego: zwykły kosz i kontener są dostępne dla każdego. Dokument z danymi musi zniszczyć jednostka.

Co to znaczy. Dokument z danymi to wniosek, lista, teczka albo wydruk z nazwiskiem. Gdy jest niepotrzebny, niszczy go jednostka w niszczarce albo firma z umową. Ty go nie wyrzucasz. Znalezione dokumenty oddajesz do sekretariatu. Ekranów nie odwracasz i nie zaglądasz w komputery.

Jak to zrobić

Kanał	Co robisz	Na co uważasz
Sprzątanie po godzinach: na biurku leżą wnioski	1. Nie czytasz i nie przekładasz. 2. Odkurzasz wokół. 3. Następnego dnia mówisz w sekretariacie, że dokumenty leżały bez nadzoru.	To nie donos. To sygnał, że trzeba poprawić porządek.
Dokument na korytarzu lub w sali	1. Nie czytasz dalej, niż trzeba, by poznać, że to dokument z danymi. 2. Nie kładziesz go do kosza ani do kieszeni. 3. Zanosisz osobiście do sekretariatu. 4. Mówisz, gdzie i od kiedy leżał.	Zdjęcie „dla dowodu” robi z ciebie kolejne źródło wycieku.
Worek z makulaturą przy koszu	1. Nie wynosisz do kontenera. 2. Zgłaszasz kierownikowi gospodarczemu lub sekretariatowi. 3. Czekasz na decyzję, co z nim zrobić.	W worku mogą być listy z adresami i numerami PESEL.
Auto służbowe: przewozisz teczkę	1. Teczka jest zamknięta i leży w bagażniku. 2. Przekazujesz ją do rąk osoby wskazanej w poleceniu. 3. Nie zostawiasz jej w aucie na noc.	Teczka przekazana portierowi lub „komuś z biura” może zginąć.
Osoba trzecia: „zrób mi kopię na pamiątkę”	1. Nie robisz kopii. 2. Odsyłasz do sekretariatu.	Kopia wymaga decyzji pracownika, który odpowiada za dokument.

Przykład: gotowe zdanie

„Znalazłem ten dokument na korytarzu. Nie czytałem go. Leżał od rana pod oknem.”

Gdy masz wątpliwość

Idziesz do sekretariatu albo dzwonisz pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Dokumenty do archiwum przyjmuje: osoba prowadząca archiwum zakładowe.

2.4Kuchnia, listy i obecności

Zasada

Listy diet, alergii i obecności zna tylko ten, kto wydaje posiłki. Dlaczego: dieta dziecka zdradza stan zdrowia dziecka. To dane szczególne.

Co to znaczy. W szkole, przedszkolu i domu dziecka lista diet i alergii nie wisi na drzwiach ani na tablicy widocznej dla dzieci i rodziców. Ten sam problem mają grafiki dyżurów, listy obecności i kartki z telefonami w urzędzie lub zakładzie komunalnym. Listy po zmianie roku niszczy sekretariat.

Jak to zrobić

Kanał	Co robisz	Na co uważasz
Osobiście: rodzic pyta o dietę innego dziecka	1. Mówisz: „Nie udzielam informacji o dzieciach”. 2. Odsyłasz do intendenta lub kierownika placówki.	Rodzic może mieć dobre intencje. Dane cudzego dziecka i tak nie są jego.
Lista wisi na drzwiach kuchni	1. Nie zdejmujesz jej sam. 2. Zgłaszasz intendentowi, że lista jest widoczna z korytarza. 3. Intendent przenosi ją tam, gdzie widzą ją tylko wydający posiłki.	Samowolne wyrzucenie listy może zagrozić dziecku z alergią.
Telefon: ktoś pyta, czy dziecko jadło obiad	1. Mówisz: „Nie udzielam informacji o dzieciach”. 2. Łączysz z sekretariatem.	Obecność dziecka to też informacja o jego miejscu pobytu.
Osoba trzecia: dostawca zagląda na listę przy ladzie	1. Chowasz listę w szufladzie lub w szafce. 2. Nie zostawiasz jej na ladzie.	Dostawca nie jest upoważniony do dostępu do listy.

Przykład: gotowe zdanie

„Nie udzielam informacji o dzieciach. Proszę porozmawiać z intendentem.”

Gdy masz wątpliwość

Pytasz intendenta lub kierownika placówki. Przy niepewności co do zdrowia dziecka najpierw dbasz o dziecko, potem pytasz.

2.5Monitoring

Zasada

Podgląd kamer służy bezpieczeństwu. Nagrań nie odtwarzasz, nie kopiujesz i nie opowiadasz, co widziałeś. Dlaczego: nagranie pokazuje twarze i zachowania ludzi. Raz rozpowszechnione, nie da się go zatrzymać.

Co to znaczy. Jeśli pracujesz w portierni, widzisz obraz z kamer. Obraz na żywo służy do reagowania na zagrożenie. Nie nagrywasz ekranu telefonem i nie robisz zdjęć monitora. Wnioski o nagranie przyjmuje kierownik jednostki, który sprawdza podstawę i zabezpiecza zapis.

Jak to zrobić

Kanał	Co robisz	Na co uważasz
Osobiście: rodzic prosi o pokazanie nagrania („ktoś zabrał kurtkę dziecka”)	1. Mówisz: „Nagrania udostępnia kierownik jednostki”. 2. Wskazujesz sekretariat, gdzie złoży wniosek.	Nie pokazujesz nawet „kawałka”. To już udostępnienie.
Telefon: „policja” prosi o wysłanie nagrania	1. Nie wysyłasz niczego. 2. Podajesz kontakt do kierownika jednostki.	Policja składa pismo do jednostki. Telefon nie jest pismem.
E-mail lub komunikator: ktoś prosi o „zrzut z kamery”	1. Nie wysyłasz zdjęcia ekranu. 2. Przekazujesz wiadomość kierownikowi jednostki.	Zrzut z kamery to udostępnienie nagrania.
Poza pracą: koledzy pytają, co było widać	1. Nie opowiadasz. 2. Odpowiadasz: „To objęte tajemnicą”.	Opowieść o tym, kto wchodził i wychodził, to ujawnienie danych.

Przykład: gotowe zdanie

„Nagrania udostępnia kierownik jednostki. Proszę złożyć wniosek w sekretariacie.”

Gdy masz wątpliwość

Dzwonisz do kierownika jednostki. Nagranie, które może być dowodem, trzeba zabezpieczyć szybko.

Moduł 2 · Sytuacje w budynku

Moduł 2 · ciąg dalszy

2.6Telefon, pendrive i kod QR

Nie siedzisz przy komputerze, ale masz telefon, widzisz kable i porty i jeździsz autem. Oszust też to wie. Tabela 4 pokazuje pięć sztuczek, które spotkasz najczęściej.

Sztuczka	Jak wygląda	Co robisz
SMS „kurier”	„Paczka wstrzymana, dopłać 1,50 zł” i link	Nie klikasz. Zgłaszasz wiadomość. Nie podajesz danych karty.
Kod QR na naklejce	naklejka na drzwiach, tablicy lub parkomacie: „zeskanuj”	Nie skanujesz. Zgłaszasz, gdzie jest naklejka.
Pendrive znaleziony w budynku lub w aucie	leży na parapecie, pod kserokopiarką, na parkingu	Nie wkładasz do żadnego komputera. Oddajesz zgłaszając.
Telefon „z banku” lub „z IT”	prosi o kod z SMS-a albo o zainstalowanie aplikacji	Rozłączasz się. Kodu nie podajesz. Dzwonisz na numer, który znasz.
„Technik” z urządzeniem	prosi o wpięcie urządzenia do komputera w sekretariacie	Nie wpinasz. Prowadzisz go do kierownika.

Tabela 4. Pięć sztuczek oszustów, które spotyka obsługa budynku.

Zasada

Nie klikasz, nie skanujesz i nie wpinasz niczego, czego nie znasz. Kodu z SMS-a nie podajesz nikomu. Dlaczego: jedno kliknięcie na telefonie służbowym otwiera oszustowi drogę do poczty i danych jednostki.

Co to znaczy. Kod QR to obrazek, który kryje adres strony. Nie widzisz, dokąd prowadzi. Pendrive może zawierać program, który uruchomi się sam po wpięciu. Oszust podszywa się pod kuriera, bank, serwis lub kierownika. Nacisk na pośpiech ma ci odebrać czas na zastanowienie. Zobacz rysunek 3.

Rysunek 3. Naklejka z kodem QR na drzwiach serwerowni. Cztery numery wskazują sygnały podróbki.

1
Pośpiech i groźbaTermin 24 godzin i blokada klucza mają cię zmusić do działania bez zastanowienia.
2
Prośba o kod w drzwiachPrawdziwa zmiana zasad wejścia jest komunikowana przez kierownika, nie przez naklejkę.
3
Kod QR zamiast adresu i podpisuNie wiesz, dokąd prowadzi. Prawdziwe pismo ma nagłówek i podpis.
4
Brak nazwiska, pieczątki i numeru telefonu„Dział Techniczny” bez numeru to tylko nazwa. Nie masz do kogo zadzwonić.

Jak to zrobić

Kanał	Co robisz	Na co uważasz
SMS na telefon służbowy lub prywatny	1. Nie klikasz linku. 2. Nie odpowiadasz. 3. Zgłaszasz wiadomość i usuwasz ją dopiero po zgłoszeniu.	Usunięcie przed zgłoszeniem odbiera jednostce ślad do ostrzeżenia innych.
Kod QR na naklejce lub kartce	1. Nie skanujesz. 2. Nie zrywasz naklejki. 3. Zgłaszasz, gdzie i od kiedy jest.	Naklejka jest dowodem. Zerwana naklejka znika.
Pendrive	1. Nie wkładasz do komputera ani telefonu. 2. Zanosisz osobiście do osoby wskazanej w zgłoszeniu. 3. Mówisz, gdzie leżał.	Tak działają ataki przez „zgubiony” nośnik. Ciekawość jest tu największym ryzykiem.
Telefon „z banku” lub „z IT”	1. Rozłączasz się. 2. Nie podajesz kodów ani haseł. 3. Dzwonisz na numer z umowy lub z karty stanowiskowej.	Numer z ekranu rozmówcy może być podrobiony.
Osoba trzecia: „technik”	1. Nie wpinasz urządzenia. 2. Prowadzisz do kierownika. 3. Zgłaszasz próbę.	Urządzenie z kieszeni technika może przejąć sieć jednostki.

Przykład: gotowe zdanie

„Nie skanuję i nie klikam. Zgłaszam: naklejka z kodem QR na drzwiach serwerowni, od rana.”

Gdy masz wątpliwość

Zgłaszasz pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Zgłoszona próba nic nie kosztuje. Przemilczana potrafi kosztować cały budynek.

W innej jednostce

W bibliotece kod QR może trafić na plakat o „nowych zasadach wypożyczeń”. W szkole „dopłata za wycieczkę” przychodzi SMS-em. W zakładzie komunalnym oszust dzwoni jako „serwis liczników”.

Zapamiętaj

Pośpiech, kod i link to trzy sygnały oszustwa. Gdy je widzisz, zatrzymujesz się i zgłaszasz.

Moje notatki z tematu · moduł 2

Którą z tych sytuacji mogę spotkać jutro w mojej pracy?
Jakie zdanie z przykładów zapiszę na kartce przy portierni?

Krok 2 · Zrozum

Klucze, goście, dokumenty, kuchnia, kamery i telefon

Poradnik opisuje sytuacje w budynku. Tutaj zobaczysz każdą krok po kroku i dowiesz się, dlaczego tak robisz. Wszystko, o co zapyta quiz po tej lekcji, jest wyjaśnione poniżej.

AKlucze i strefy chronione

Do serwerowni, archiwum, gabinetu kierownika i pokoju z dokumentami wchodzą tylko osoby z wykazu. Wykaz prowadzi kierownik jednostki. W urzędzie to archiwum zakładowe. W szkole to sekretariat i gabinet dyrektora. W domu dziecka to gabinet z teczkami wychowanków. W zakładzie komunalnym to kasa i szafa z umowami.

Jak to zrobić krok po kroku — gdy kolega prosi o klucz „na chwilę” (osobiście)

Nie dawaj klucza. Nawet koledze i nawet na minutę.
Powiedz, kto wydaje klucze. „Klucz wydaje kierownik gospodarczy”.
Wskaż, gdzie go znaleźć. Kolega sam załatwi sprawę u kierownika.

Gdy „technik” lub „kierownik” prosi o otwarcie przez telefon, SMS lub e-mail, numer rozmówcy łatwo podrobić. Dzwonisz do kierownika na numer, który znasz z wykazu. Szczegóły: temat 3, sekcja B.

Przykład: gotowe zdanie

„Nie otworzę serwerowni bez potwierdzenia kierownika. Proszę poczekać w holu, zadzwonię”.

Robisz

oddajesz klucz tego samego dnia, gdy kończysz pracę — bo klucz poza pracą to dostęp bez kontroli
zgłaszasz zgubiony klucz tego samego dnia — bo zamek można wymienić, zanim ktoś wejdzie

Nie robisz

nie dorabiasz klucza — bo każda kopia to nieznany dostęp
nie zostawiasz klucza w drzwiach — bo wchodzi każdy, kto przejdzie korytarzem

Gdy masz wątpliwość

Dzwonisz do kierownika albo pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Sprawy archiwum załatwia: osoba prowadząca archiwum zakładowe.

BGoście i obcy w budynku

Gość porusza się w strefie publicznej: hol, sekretariat od strony okienka. Jeśli zobaczysz obcego w pokoju pracowników, na zapleczu albo przy serwerowni, pytasz, w czym pomóc, i odprowadzasz go do sekretariatu. Informacji o osobach nie udzielasz: kto jest w budynku, czy dziecko jest w placówce, kto je odebrał.

Jak to zrobić krok po kroku — obcy na korytarzu (osobiście)

Powiedz: „Dzień dobry, w czym mogę pomóc?”. Uprzejmie, bez oskarżeń.
Powiedz: „Proszę ze mną do sekretariatu”. Tam sprawdzą, po co przyszedł.
Idź obok gościa. Nie za jego plecami i nie zostawiaj go samego.
Przekaż osobie w sekretariacie. Wystarczy: „Ta osoba szukała kogoś w budynku”.

Jak to zrobić krok po kroku — domofon lub drzwi boczne

Nie otwieraj osobie, której nie znasz. „Jestem z kontroli” przy bocznych drzwiach to klasyczny pretekst.
Skieruj do wejścia głównego. Tam portier lub sekretariat sprawdzą, kim jest.
Wezwij kierownika, gdy osoba nalega. Kierownik sprawdzi legitymację i podstawę.

Przykład: gotowe zdanie

„Nie udzielam informacji o osobach. Proszę zapytać w sekretariacie. Zaprowadzę Pana”.

Robisz

pytasz uprzejmie, w czym pomóc — bo większość gości naprawdę się zgubiła
wzywasz kierownika przy „policji” lub „kontroli” w drzwiach — bo kierownik sprawdzi legitymację

Nie robisz

nie wpuszczasz do strefy pracy bez powodu — bo obcy zobaczy dokumenty i ekrany
nie potwierdzasz przez telefon, czy dziecko jest w szkole — bo odpowiedź może dotrzeć do osoby, której sąd zakazał kontaktu

Gdy masz wątpliwość

Dzwonisz do kierownika albo pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Lepiej zapytać dwa razy niż wpuścić raz za dużo.

CDokumenty, ekrany i kosze

Dokument z danymi to wniosek, lista, teczka albo wydruk z nazwiskiem. Gdy jest niepotrzebny, niszczy go jednostka w niszczarce albo firma z umową. Ty go nie wyrzucasz, nie czytasz, nie fotografujesz i nie wynosisz. Znalezione dokumenty oddajesz do sekretariatu. Ekranów nie odwracasz.

Jak to zrobić krok po kroku — sprzątanie po godzinach, na biurku leżą wnioski

Nie czytaj i nie przekładaj. Odkurzasz wokół.
Nie fotografuj „dla dowodu”. Zdjęcie robi z ciebie kolejne źródło wycieku.
Następnego dnia powiedz w sekretariacie. „Dokumenty leżały na biurku bez nadzoru”. To nie donos, tylko sygnał do poprawy.

Jak to zrobić krok po kroku — dokument na korytarzu lub w sali

Nie czytaj dalej, niż trzeba. Wystarczy, że widzisz, iż to dokument z danymi.
Nie wkładaj do kosza ani do kieszeni. Kosz jest dostępny dla każdego.
Zanieś do sekretariatu osobiście. Nie zostawiaj na ladzie ani u portiera.
Powiedz, gdzie i od kiedy leżał. To pomaga ustalić, skąd się wziął.

Robisz

oddajesz znaleziony dokument do sekretariatu — bo tam wiadomo, czyj jest i co z nim zrobić
zgłaszasz worek makulatury przy koszu — bo w worku mogą być adresy i numery PESEL
wozisz teczkę zamkniętą w bagażniku i oddajesz do rąk wskazanej osoby — bo teczka w aucie na noc może zginąć

Nie robisz

nie wyrzucasz dokumentu do kosza ani do kontenera — bo ma go zniszczyć jednostka
nie robisz kopii „na pamiątkę” — bo kopia wymaga decyzji pracownika, który odpowiada za dokument

Gdy masz wątpliwość

DKuchnia, listy i obecności

Lista diet i alergii pokazuje stan zdrowia dziecka. Zna ją tylko osoba, która wydaje posiłki. Lista nie wisi na drzwiach ani na tablicy widocznej dla dzieci i rodziców. To samo dotyczy listy obecności w domu dziecka i grafiku dyżurów w urzędzie lub zakładzie komunalnym.

Jak to zrobić krok po kroku — rodzic pyta o dietę innego dziecka

Powiedz: „Nie udzielam informacji o dzieciach”. Rodzic może mieć dobre intencje, ale to nie jego dane.
Odeślij do intendenta. Intendent zna zasady dotyczące diet.

Robisz

chowasz listę w szufladzie lub w szafce — bo dostawca przy ladzie nie ma prawa jej widzieć
zgłaszasz intendentowi listę na drzwiach — bo to on przenosi ją w bezpieczne miejsce

Nie robisz

nie zostawiasz listy na ladzie — bo każdy może ją zobaczyć
nie odpowiadasz rodzicom o cudzych dzieciach — bo to informacje o zdrowiu

Przykład: gotowe zdanie

„Nie udzielam informacji o dzieciach. Proszę porozmawiać z intendentem”.

Gdy masz wątpliwość

Pytasz intendenta lub kierownika placówki. Gdy chodzi o zdrowie dziecka, najpierw dbasz o dziecko, potem pytasz.

EMonitoring

Obraz z kamer służy bezpieczeństwu. Nagrań nie odtwarzasz, nie kopiujesz i nie opowiadasz, co widziałeś. Wnioski o nagranie przyjmuje kierownik jednostki, który sprawdza podstawę i zabezpiecza zapis.

Jak to zrobić krok po kroku — rodzic prosi o pokazanie nagrania (osobiście)

Nie pokazuj nawet „kawałka”. To już udostępnienie nagrania.
Powiedz: „Nagrania udostępnia kierownik jednostki”. Jedno zdanie.
Wskaż sekretariat. Tam rodzic złoży wniosek.

Robisz

przy prośbie „policji” przez telefon podajesz kontakt do kierownika — bo policja składa pismo, a telefon nie jest pismem

Nie robisz

nie wysyłasz zrzutu z kamery e-mailem ani komunikatorem — bo to udostępnienie nagrania

Przykład: gotowe zdanie

„Nagrania udostępnia kierownik jednostki. Proszę złożyć wniosek w sekretariacie”.

Dlaczego

Nagranie pokazuje twarze i zachowania wielu osób. Raz rozpowszechnione, nie da się go zatrzymać.

FTelefon, pendrive i kod QR

Oszust też wie, że masz telefon i widzisz porty. Cztery sytuacje, które spotkasz najczęściej: SMS „kurier”, kod QR na naklejce, pendrive i telefon „z banku”. W każdej obowiązuje jedna reguła: nie klikasz, nie skanujesz, nie wpinasz i nie podajesz kodu.

Jak to zrobić krok po kroku — SMS na telefon służbowy lub prywatny

Nie klikaj linku i nie odpowiadaj. Odpowiedź potwierdza oszustowi, że numer działa.
Zgłoś wiadomość pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Podaj nadawcę i treść.
Usuń dopiero po zgłoszeniu. Usunięta wiadomość nie ostrzeże innych.

Jak to zrobić krok po kroku — kod QR na naklejce lub kartce

Nie skanuj. Nie widzisz, dokąd prowadzi kod.
Nie zrywaj naklejki. To dowód. Zerwana naklejka znika.
Zgłoś, gdzie i od kiedy jest. Podaj drzwi, piętro i godzinę.

Jak to zrobić krok po kroku — pendrive znaleziony w budynku lub w aucie

Nie wkładaj do żadnego urządzenia. Ciekawość jest tu największym ryzykiem.
Zanieś osobiście do osoby wskazanej w zgłoszeniu. Nie zostawiaj na biurku.
Powiedz, gdzie leżał. Miejsce znalezienia bywa wskazówką.

Robisz

zgłaszasz próbę, nawet gdy niczego nie kliknąłeś — bo ostrzeżesz innych
rozłączasz się, gdy telefon „z banku” lub „z IT” prosi o kod, i dzwonisz na numer z umowy — bo numer z ekranu rozmówcy może być podrobiony

Nie robisz

nie skanujesz kodów z naklejek — bo nie wiesz, dokąd prowadzą
nie wkładasz znalezionego pendrive’a do komputera — bo może uruchomić program atakujący

Gdy coś poszło nie tak

Kliknąłeś link lub podałeś kod? Zgłoś od razu pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Szybkie zgłoszenie ogranicza skutki.

Krok 3 · Ćwicz

Sprawdź, czy już wiesz

Ćwiczenie 1. Co robisz w każdej sytuacji?Przy każdej pozycji wybierz jedną odpowiedź.

Kolega prosi o klucz do archiwum „na chwilę”

Obca osoba stoi w pokoju pracowników

Pendrive leży pod kserokopiarką

Na podłodze korytarza leży kartka z listą nazwisk

„Technik” przez telefon prosi o otwarcie serwerowni

Ćwiczenie 2. Rodzic pyta Cię w stołówce, na co uczulona jest koleżanka jego syna. Co robisz?

Mówisz, na co jest uczulona, żeby syn nie dostał tego samego.

Mówisz: „Nie udzielam informacji o dzieciach. Proszę porozmawiać z intendentem”.

Pokazujesz listę z kuchni, żeby rodzic sam zobaczył.

Ćwiczenie 3. Uzupełnij zdania o dokumentach.

Dokument z danymi nie trafia do … ani do …. Zanoszę go do ….

Ćwiczenie 4. Kliknij fragmenty SMS-a, które zdradzają oszustwo.

Kurier Ekspres: Twoja paczka nr 4412 czeka. Paczka wstrzymana, dopłać 1,50 zł w ciągu 2 godzin http://paczka-dop.example/k1 Inaczej paczka wróci do nadawcy.

Ćwiczenie 5. Rodzic prosi o pokazanie nagrania z monitoringu. Napisz, co mu mówisz.

„Nagrania udostępnia kierownik jednostki. Proszę złożyć wniosek w sekretariacie.” — nie pokazujesz nawet krótkiego fragmentu.