AW-04 · Poradnik stanowiskowy · Twoja jednostkaOpracowanie: BEZPIECZNE DANE sp. z o.o.
Moduł 2 · Zagrożenia cyfrowe w mojej pracy
Moduł 2 · ok. 35 min
Zagrożenia cyfrowe w mojej pracy
Oszust nie musi włamywać się do systemu. Wystarczy, że klikniesz w link albo wykonasz „pilne polecenie kierownika”. Przez komórkę prawną przechodzą skargi, umowy i zgłoszenia, więc atakujący zaczynają tutaj.
2.1Kto i po co atakuje
Atakujący chcą pieniędzy, danych albo dostępu do systemu. Dane osób w trudnych sprawach można sprzedać albo użyć do szantażu. Twoja rola jest ważna dla oszustów: masz upoważnienia, wiele kont i kontakt z organami. Oszust nie musi włamywać się do systemu. Wystarczy, że namówi ciebie.
Rysunek 4 pokazuje, jak zwykle przebiega atak. Zawsze ma pięć kroków, a ty stoisz w czwartym. To tu możesz go przerwać.
Rysunek 4. Pięć kroków ataku. Czwarty krok to twoja decyzja.
Zapamiętaj
Oszust szuka pośpiechu, strachu i autorytetu. Gdy czujesz presję, zatrzymaj się. Pilność nie jest argumentem.
2.2Fałszywe wiadomości e-mail
Co to znaczy. Phishing to fałszywa wiadomość, która ma wyłudzić hasło, dane albo pieniądze. W twojej pracy najczęściej udaje kontrolę, sąd, kancelarię albo przełożonego. Rysunek 5 pokazuje taki e-mail. Znajdź siedem sygnałów.
Rysunek 5. Fałszywe zawiadomienie o kontroli. Numery odpowiadają sygnałom z listy.
1
Dziwny adres nadawcyDomena jest obca. Prawdziwa instytucja pisze z własnej.
2
Pośpiech w temacie„PILNE” i krótki termin mają wyłączyć ostrożność.
3
Ogólne powitanie„Szanowni Państwo” zamiast nazwy jednostki i numeru sprawy.
4
Hasło do pliku w treściTak omija się ochronę poczty.
5
Przycisk do logowaniaProwadzi do obcej strony, która zbiera hasła.
6
Plik ZIPArchiwum z hasłem ukrywa szkodliwy program przed ochroną poczty.
7
Groźba i podpis bez osobyBrak imienia, telefonu i numeru sprawy. Nie ma kogo sprawdzić.
Jak to zrobić
Kanał
Co robisz
Na co uważasz
E-mail
1. Patrzysz na cały adres nadawcy, nie tylko na nazwę. 2. Nie otwierasz załącznika i nie klikasz linku. 3. Sprawdzasz nadawcę telefonem na znany numer. 4. Wiadomość zostawiasz i zgłaszasz pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.
Nie przesyłasz podejrzanego e-maila koledze i nie odpisujesz oszustowi.
Telefon (gdy ktoś dzwoni po takim e-mailu)
1. Mówisz: „Sprawdzę to i oddzwonię”. 2. Dzwonisz na numer, który znasz.
Nie oddzwaniasz na numer podany przez rozmówcę.
Pismo papierowe z tym samym tekstem
1. Nie skanujesz kodów ani nie wchodzisz na adresy z pisma. 2. Oddajesz pismo przełożonemu i mówisz, skąd je masz.
Pismo jest dowodem. Nie wyrzucasz go.
Robię
patrzysz na adres nadawcy w całości
sprawdzasz zapowiedź kontroli telefonem na znany numer
zostawiasz wiadomość jako dowód i zgłaszasz
Nie robię
nie klikasz linków do logowania
nie otwierasz plików ZIP z hasłem w treści
nie odpisujesz oszustowi
Dlaczego: odpowiedź potwierdza oszustowi, że adres działa. Usunięta wiadomość nie ostrzeże innych komórek.
2.3Podszycie pod przełożonego, kontrolera i organ: drugi kanał
Co to znaczy. Drugi kanał to sprawdzenie prośby innym sposobem, niż przyszła. Jeśli prośba przyszła e-mailem, sprawdzasz ją telefonem na numer, który już znasz. Rysunek 6 pokazuje zasadę.
Rysunek 6. Drugi kanał: prośba, stop, sprawdzenie innym sposobem, decyzja.
Jak to zrobić
Kanał
Co robisz
Na co uważasz
E-mail „od kierownika” lub „kontrolera”
1. Nie odpisujesz w tym samym e-mailu. 2. Dzwonisz do osoby na numer ze znanej listy. 3. Pytasz: „Czy to ty prosiłeś o…?”. 4. Dopiero po potwierdzeniu działasz, a wiadomość zostawiasz.
Numer w stopce e-maila może należeć do oszusta.
Telefon „z prokuratury”, „z sądu”, „z policji”
1. Mówisz: „Proszę o pismo z podstawą i zakresem”. 2. Kończysz rozmowę i informujesz przełożonego. 3. Numer organu bierzesz ze znanego źródła, nie od rozmówcy.
Oddzwonienie na numer podany przez rozmówcę prowadzi do oszusta.
Komunikator lub SMS „od kierownika”
1. Nie wykonujesz polecenia w komunikatorze. 2. Dzwonisz na znany numer.
Prywatny komunikator nie jest kanałem służbowym.
Osoba trzecia: „kontroler” w drzwiach
1. Prosisz o legitymację i upoważnienie do kontroli. 2. Informujesz przełożonego i czekasz na jego decyzję.
Mundur i pewność siebie niczego nie dowodzą.
Przykład: gotowe zdanie
„Zgadzam się, ale najpierw zadzwonię do kierownika na jego numer. Oddzwonię za minutę.”
Gdy masz wątpliwość
Dzwonisz pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Pytanie „czy to naprawdę ty?” zadajesz drugim kanałem, nie w tej samej wiadomości.
Zasada
Prośbę o pieniądze, dane lub hasło sprawdzasz drugim kanałem. Dlaczego: odpowiedź w tym samym kanale niczego nie potwierdza, bo odpowie ten, kto kontroluje wiadomość.
2.4Telefon i SMS
Oszust dzwoni albo pisze SMS. Udaje prokuraturę, sąd, kuriera albo bank. Zawsze spieszy się i prosi o dane lub opłatę. Rysunek 7 pokazuje SMS „kuriera”. Znajdź sześć sygnałów.
Rysunek 7. Fałszywy SMS „kuriera”. Numery odpowiadają sygnałom z listy.
1
Nazwa nadawcyPodobna do znanej firmy, ale nie ta sama.
2
Przesyłka sądowaSąd doręcza pismem, a nie przez kuriera z dopłatą.
3
Niepełny adresPrawdziwy kurier zna twój adres.
4
Krótki terminPośpiech ma wyłączyć ostrożność.
5
LinkProwadzi do fałszywej strony płatności.
6
Polecenie „odpowiedz TAK”Odpowiedź potwierdza, że numer jest aktywny.
Jak to zrobić
Kanał
Co robisz
Na co uważasz
SMS
1. Nie klikasz linku i nie odpisujesz. 2. Sprawdzasz sprawę telefonem na znany numer. 3. SMS zostawiasz i zgłaszasz.
Odpowiedź STOP też potwierdza, że numer działa.
Telefon „z banku” lub „z serwisu”
1. Mówisz: „Oddzwonię na numer, który znam”. 2. Kończysz rozmowę. Nie podajesz kodów ani haseł. 3. Zgłaszasz próbę.
Prawdziwy bank nie prosi o kody przez telefon.
2.5Hasła, konta główne i logowanie dwuetapowe
Hasło jest tylko twoje. Nie podajesz go nikomu, także informatykowi, kierownikowi i „serwisowi”. Administrator ma własne uprawnienia i twojego hasła nie potrzebuje. Logowanie dwuetapowe to drugi zamek: kod z SMS-a albo z aplikacji. Włączasz je wszędzie, gdzie jest dostępne.
W twojej pracy jest jeszcze jedno ryzyko: konta główne usług, takich jak BIP czy poczta ogólna. Gdy zna je jedna osoba, jednostka traci dostęp, kiedy tej osoby zabraknie. Gdy zna je za dużo osób, nie wiadomo, kto zrobił zmianę.
Jak to zrobić
Kanał
Co robisz
Na co uważasz
Telefon „informatyka”
1. Mówisz: „Nie podaję hasła nikomu”. 2. Prosisz, by zgłosił się do pomocy informatycznej: informatyk lub pomoc techniczna jednostki. 3. Zgłaszasz próbę.
Dobry informatyk hasła nie potrzebuje.
Konto główne usługi
1. Zgłaszasz przełożonemu, że potrzebny jest drugi, zapasowy dostęp. 2. Hasło przechowujesz w menedżerze haseł jednostki, nie na kartce. 3. Zmiany na koncie zapisujesz w dzienniku, jeśli jednostka go prowadzi.
Nie dzielisz się hasłem z kolegą „na wszelki wypadek”.
Nowe hasło
1. Wybierasz długie hasło z kilku słów. 2. Nie używasz tego samego hasła w pracy i w domu. 3. Włączasz logowanie dwuetapowe.
Hasło „Kwiecień2026!” nie jest bezpieczne.
Robię
włączasz logowanie dwuetapowe
zgłaszasz brak zapasowego dostępu do konta głównego
zmieniasz hasło, gdy podejrzewasz wyciek
Nie robię
nie podajesz hasła nikomu, także informatykowi
nie zapisujesz hasła na kartce przy monitorze
nie używasz tego samego hasła w pracy i w domu
Dlaczego: kto zna hasło, działa w systemie jako ty. Konto główne w jednych rękach to ryzyko dla całej jednostki.
2.6Załączniki, pendrive i kody QR
Szkodliwy program uruchamia się w chwili kliknięcia albo wpięcia nośnika. Kod QR to obrazek, który kryje adres strony. Nie widać, dokąd prowadzi. Naklejka z kodem QR na papierowym piśmie jest zawsze podejrzana.
Jak to zrobić
Kanał
Co robisz
Na co uważasz
Pendrive dołączony do pisma
1. Nie wkładasz go do komputera, także starego. 2. Pendrive i pismo zostawiasz razem. 3. Przekazujesz przełożonemu i zgłaszasz.
Nie sprawdzasz nośnika „na odłączonym komputerze”.
Kod QR w piśmie lub e-mailu
1. Nie skanujesz kodu, także służbowym telefonem. 2. Pismo z kodem oddajesz przełożonemu. 3. Nie zdzierasz naklejki.
Naklejka jest dowodem.
Załącznik od nieznanej osoby
1. Nie otwierasz załącznika. 2. Sprawdzasz nadawcę drugim kanałem.
Pliki ZIP z hasłem w treści to częsty sposób ataku.
Zasada
Obcego nośnika nie wkładasz do komputera, a kodu QR z pisma nie skanujesz. Dlaczego: nośnik i kod są dowodem i mogą zawierać szkodliwy program. Dowód zostawiasz i zgłaszasz.
2.7Czat AI, chmura i komunikatory
Czat AI to program, który pisze teksty na polecenie. Wklejony tekst trafia do zewnętrznej firmy. Prywatny komunikator i prywatna chmura też są poza kontrolą jednostki. W twojej pracy dotyczy to skarg, zgłoszeń, umów i porad prawnych.
Sytuacja
Wolno?
Co robisz
Streszczenie skargi w publicznym czacie AI
Nie
Streszczasz sam albo używasz narzędzia zatwierdzonego przez jednostkę.
Zdjęcie umowy do kolegi prywatnym komunikatorem
Nie
Używasz służbowego kanału.
Plik z wynikami kontroli w prywatnej chmurze
Nie
Zapisujesz na dysku jednostki.
Szablon umowy bez danych w czacie AI zatwierdzonym przez jednostkę
Tak, bez danych
Wklejasz tylko tekst bez danych osób.
Tabela 4. Czat AI, komunikatory i chmura: co wolno, a czego nie.
Zasada
Dane z pracy nie opuszczają jednostki poza zatwierdzonym kanałem. Dlaczego: tekst wklejony do zewnętrznej usługi zostaje u niej. Usunięcie nazwiska nie wystarczy, bo adres i opis sprawy też wskazują człowieka.
2.8Wysyłka: zły adresat i ukryte dane w plikach
Dane wychodzą także przez zwykły e-mail. Dwa błędy zdarzają się najczęściej: wysyłka do niewłaściwego adresata i ukryte dane w pliku. Zaczernienie pliku PDF czarnym prostokątem tylko zasłania tekst. Nazwisko nadal jest w pliku i da się je skopiować.
Jak to zrobić
Kanał
Co robisz
Na co uważasz
Publikacja skargi, petycji lub wyniku kontroli w BIP
1. Usuwasz dane z dokumentu, nie tylko je zasłaniasz. 2. Zapisujesz nowy plik. 3. Sprawdzasz, czy nic nie da się skopiować ani wyszukać. 4. Prosisz o akceptację osobę wskazaną w jednostce.
Pytasz inspektora, gdy nie wiesz, co wolno opublikować.
Projekt umowy do wykonawcy
1. Usuwasz komentarze i akceptujesz zmiany. 2. Zapisujesz czysty plik, najlepiej PDF. 3. Sprawdzasz adres odbiorcy w całości.
Historia zmian i komentarze zostają w pliku.
Paczka z aktami do radcy zewnętrznego
1. Zabezpieczasz plik hasłem. 2. Hasło przekazujesz drugim kanałem: telefonem lub SMS-em. 3. Sprawdzasz adresata przed wysyłką.
Hasło w tym samym e-mailu niczego nie chroni.
Gdy masz wątpliwość
Wysłano dane do niewłaściwej osoby? Zgłoś od razu pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Wiadomości nie usuwasz, bo jest dowodem.
Robię
usuwasz dane z pliku przed publikacją
wysyłasz czysty plik, najlepiej PDF
hasło do paczki przekazujesz drugim kanałem
Nie robię
nie zasłaniasz tekstu czarnym prostokątem
nie wysyłasz plików z komentarzami
nie piszesz hasła w tym samym e-mailu
Dlaczego: plik ma tyle warstw, ile ma historia zmian. Każdy odbiorca może otworzyć wszystkie.
Moje notatki z tematu · moduł 2
Którą sztuczkę mogę spotkać najczęściej na moim stanowisku?
Komu opowiem o zasadzie drugiego kanału?
Krok 2 · Zrozum
Jak rozpoznajesz zagrożenia w swojej pracy
Poradnik pokazuje sygnały oszustwa. Tutaj zobaczysz, jak reagować krok po kroku i dlaczego. Wszystko, o co zapyta quiz po tej lekcji, jest wyjaśnione poniżej.
AKto i po co atakuje
Atakujący chcą trzech rzeczy: pieniędzy, danych i dostępu do systemu. Ty masz upoważnienia, wiele kont i kontakt z organami, więc oszuści piszą właśnie do ciebie. Większość ataków zaczyna się od wiadomości albo telefonu i ma pięć kroków: zbieranie informacji, kontakt, presja, twoja decyzja i skutek.
Krok ataku
Co się dzieje
Gdzie możesz przerwać
Zbieranie
oszust czyta stronę jednostki i BIP
Nie publikujesz niepotrzebnych danych
Kontakt
e-mail, telefon, SMS, pismo
Rozpoznajesz sygnały
Presja
„pilne”, „tajne”, groźba kary
Zwalniasz i sprawdzasz
Twoja decyzja
klikasz, podajesz, wysyłasz
Tu przerywasz atak
Skutek
szkoda albo zatrzymanie ataku
Zgłaszasz od razu
Zapamiętaj
Oszust szuka pośpiechu, strachu i autorytetu. Gdy czujesz presję, zatrzymaj się. Pilność nie jest argumentem.
BFałszywy e-mail
Phishing to fałszywa wiadomość, która ma wyłudzić hasło, dane albo pieniądze. W twojej pracy udaje kontrolę, sąd, kancelarię albo przełożonego. Rozpoznajesz go po sygnałach z tabeli.
Sygnał
Dlaczego jest groźny
Obca domena nadawcy lub adres różniący się o jedną literę
Oszust podrabia znany adres. Prawdziwa instytucja pisze z własnej domeny.
„PILNE”, krótki termin
Pośpiech ma wyłączyć ostrożność.
Ogólne powitanie
Prawdziwe pismo zna nazwę jednostki i numer sprawy.
Hasło do pliku w treści, plik ZIP
Tak omija się ochronę poczty.
Przycisk „zaloguj się”
Fałszywa strona zbiera hasła.
Groźba i podpis bez osoby
Nie ma kogo sprawdzić.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy dostajesz e-mail z zawiadomieniem o kontroli
Przeczytaj adres w całości. Zobacz domenę po znaku @, nie tylko nazwę wyświetlaną.
Nie otwieraj załącznika i nie klikaj. Dotyczy też przycisku „zaloguj się”.
Sprawdź zapowiedź kontroli. Zadzwoń na znany numer instytucji. Nie odpisuj w e-mailu.
Zostaw wiadomość i zgłoś. Nie usuwaj jej. Zgłoś pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy adres różni się od znanego o jedną literę
Traktuj to jak próbę oszustwa. Nie uznawaj za literówkę.
Nie odpisuj. Odpowiedź potwierdza oszustowi, że ktoś czyta.
Zgłoś i zostaw wiadomość. Zgłoszenie ostrzeże inne komórki.
Robisz
patrzysz na adres w całości — nazwa wyświetlana bywa podrobiona
sprawdzasz zapowiedź kontroli telefonem — e-mail może pisać każdy
Nie robisz
nie klikasz przycisku „zaloguj się” — prowadzi do fałszywej strony
nie przesyłasz podejrzanej wiadomości koledze — rozszerzasz zagrożenie
Dlaczego
Odpowiedź potwierdza oszustowi, że adres działa. Zgłoszona wiadomość pozwala ostrzec innych i zablokować nadawcę.
CDrugi kanał
Drugi kanał to sprawdzenie prośby innym sposobem, niż przyszła. Prośba przyszła e-mailem, więc sprawdzasz ją telefonem na numer, który już znasz. Odpowiedź w tym samym kanale niczego nie potwierdza, bo odpisze ten, kto kontroluje wiadomość.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy „kierownik” pisze z prywatnego adresu i prosi o pliki lub przelew
Nie wysyłaj ani nie odpisuj. Zakaz rozmowy to znak oszustwa.
Zadzwoń na numer kierownika, który znasz. Nie na numer ze stopki wiadomości.
Zapytaj wprost. „Czy prosiłeś o skany umów?”.
Zgłoś wiadomość i zostaw ją. Dowód pozwoli ostrzec innych.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy dzwoni „kontroler” i prosi o dokumenty bez pisma
Powiedz, że poprosisz o pismo. Prawdziwa kontrola ma upoważnienie.
Nie oddzwaniaj na numer rozmówcy. Numer organu bierzesz ze znanego źródła.
Poinformuj przełożonego. Decyzja o dokumentach nie jest twoja.
Przykład: gotowe zdanie
„Zgadzam się, ale najpierw zadzwonię do kierownika na jego numer. Oddzwonię za minutę.”
Zasada
Prośbę o pieniądze, dane lub hasło sprawdzasz drugim kanałem. Dlaczego: zakaz rozmowy i pośpiech to dwa najczęstsze znaki oszustwa „na kierownika”.
Gdy masz wątpliwość
Pytasz przełożonego albo dzwonisz pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Pytanie nigdy nie jest błędem.
DTelefon i SMS
Oszust dzwoni albo wysyła SMS. Udaje prokuraturę, sąd, kuriera albo bank. Zawsze spieszy się i prosi o dane lub opłatę. Prawdziwy organ składa pismo z podstawą i zakresem. Telefon nie ma ani jednego, ani drugiego.
Rozmówca mówi
Co robisz
„Prokuratura. Podaj dane osoby, pilne”
Mówisz: „Proszę o pismo z podstawą i zakresem. Informuję kierownika”.
SMS „przesyłka sądowa, dopłać 1,80 zł: link”
Nie klikasz, nie odpisujesz. Sprawdzasz sąd telefonem na znany numer.
„Oddzwoń na ten numer”
Nie oddzwaniasz. Numer organu bierzesz ze znanego źródła.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy dzwoni „prokuratura” po dane osoby
Nie podawaj niczego. Ani adresu, ani telefonu.
Poproś o pismo. „Proszę o pismo z podstawą i zakresem”.
Zakończ rozmowę i poinformuj kierownika. Decyzję o odpowiedzi podejmie osoba wskazana w jednostce.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy przychodzi SMS o niedoręczonej przesyłce
Nie klikaj w link. Mała opłata ma uśpić czujność.
Nie odpisuj, także STOP. Odpowiedź potwierdza, że numer jest aktywny.
Sprawdź sprawę drugim kanałem. Zadzwoń do sądu na znany numer.
Zgłoś SMS. Zostaw go jako dowód.
Dlaczego
Oddzwonienie na numer podany przez rozmówcę prowadzi do tego samego oszusta. Znany numer to twoje drugie zabezpieczenie.
EHasła i konta główne
Hasło jest tylko twoje. Nie podajesz go nikomu. Administrator ma własne uprawnienia i twojego hasła nie potrzebuje. Konto główne usługi, na przykład BIP, powinno mieć zapasowy dostęp u drugiej osoby, ustalony przez administratora.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy „informatyk” dzwoni po hasło do konta BIP
Nie podawaj nic. Ani hasła, ani połowy hasła, ani kodu z SMS-a.
Powiedz zdanie. „Hasła nie podaję nikomu. Proszę zgłosić się do pomocy informatycznej”.
Zgłoś próbę. Pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy jesteś jedyną osobą z hasłem do konta głównego
Powiedz przełożonemu. Że potrzebny jest zapasowy dostęp.
Nie dziel się hasłem „na wszelki wypadek”. Zapasowy dostęp nadaje administrator.
Trzymaj hasło w menedżerze haseł. Nie na kartce.
Zasada
Hasła nie podajesz nikomu. Dlaczego: kto je zna, działa w systemie jako ty, a przez godzinę może zmienić treść publicznej strony.
FPendrive i kody QR
Szkodliwy program uruchamia się w chwili wpięcia nośnika albo kliknięcia. Kod QR to obrazek, który kryje adres strony. Nie widać, dokąd prowadzi. Nośnik i naklejka są dowodem, więc ich nie niszczysz.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy do pisma dołączony jest pendrive
Nie wkładaj go do komputera. Także starego i odłączonego od sieci.
Zostaw nośnik razem z pismem. To dowód.
Przekaż przełożonemu i zgłoś. Pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy na piśmie jest naklejony kod QR
Nie skanuj kodu. Ani służbowym, ani prywatnym telefonem.
Nie zdzieraj naklejki. Naklejka jest dowodem.
Oddaj pismo przełożonemu. Powiedz, skąd je masz i kiedy wpłynęło.
Robisz
zostawiasz nośnik i pismo razem — to dowód
oddajesz pismo przełożonemu i mówisz, skąd je masz — jednostka ostrzeże inne komórki
Nie robisz
nie wkładasz nośnika do żadnego komputera — program uruchamia się od razu
nie skanujesz kodu „dla sprawdzenia” — kod otwiera fałszywą stronę płatności
Dlaczego
Mała opłata i krótki termin mają uśpić czujność. Kod w piśmie papierowym nie jest sposobem, w jaki urzędy pobierają opłaty.
GCzat AI, komunikatory i chmura
Czat AI to program, który pisze teksty na polecenie. Wklejony tekst trafia do zewnętrznej firmy, na którą jednostka nie ma wpływu. To samo dotyczy prywatnych komunikatorów i prywatnej chmury. Dane z pracy nie opuszczają jednostki poza zatwierdzonym kanałem.
Chcesz zrobić
Wolno?
Zamiast tego
Wkleić skargę do publicznego czatu AI
Nie
Streść sam albo użyj narzędzia zatwierdzonego przez jednostkę.
Wysłać zdjęcie umowy komunikatorem
Nie
Użyj służbowego kanału.
Zapisać wyniki kontroli w prywatnej chmurze
Nie
Zapisz na dysku jednostki.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy chcesz skorzystać z czatu AI przy skardze
Sprawdź, czy narzędzie jest zatwierdzone. Zapytaj przełożonego.
Nie wklejaj danych. Usunięcie nazwiska nie wystarczy.
Wklej tylko tekst ogólny. Bez adresów, opisów zdrowia i nazw osób.
Dlaczego
Wklejony tekst zostaje u zewnętrznej firmy i nie da się go odzyskać. Zdjęcie umowy zostaje w telefonie, w chmurze i u odbiorcy.
HWysyłka i ukryte dane w plikach
Dwa błędy zdarzają się najczęściej: wysyłka do niewłaściwego adresata i ukryte dane w pliku. Zaczernienie czarnym prostokątem tylko zasłania tekst. Nazwisko nadal jest w pliku i da się je skopiować. Komentarze i historia zmian w pliku tekstowym też wychodzą do odbiorcy.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy publikujesz petycję w BIP
Wskaż dane do usunięcia. Nazwisko, adres, PESEL, telefon, dane o zdrowiu, osoby trzecie.
Usuń je z dokumentu. Nie zasłaniaj prostokątem.
Zapisz nowy plik i sprawdź. Czy nic nie da się skopiować.
Poproś o akceptację. Wątpliwości kieruj do inspektora ochrony danych.
Jak to zrobić krok po kroku — gdy wysyłasz projekt umowy do wykonawcy
Usuń komentarze. Zaakceptuj lub odrzuć zmiany.
Zapisz czysty plik. Najlepiej PDF.
Sprawdź adres odbiorcy w całości. Zły adres to wyciek.
Gdy coś poszło nie tak
Dane poszły do niewłaściwego adresata? Zgłoś od razu pod numer: bezpośredni przełożony albo osoba wskazana w procedurze zgłaszania incydentów. Nie usuwaj wiadomości i niczego nie ukrywaj. Szybkie zgłoszenie daje czas na reakcję.
Dlaczego
Plik ma tyle warstw, ile ma historia zmian, i odbiorca może otworzyć wszystkie. Prostokąt zakrywa tekst, ale go nie usuwa.
Krok 3 · Ćwicz
Sprawdź, czy już wiesz
Ćwiczenie 1. Co robisz z każdą prośbą?Przy każdej pozycji wybierz jedną odpowiedź.
„Kierownik” z prywatnego adresu prosi o skany umów
E-mail z przyciskiem „Zaloguj się do portalu kontrolera”
Telefon „informatyka” po hasło do BIP
SMS „przesyłka sądowa, dopłać”
Pismo z naklejonym kodem QR
Wykonawca prosi e-mailem o zmianę numeru konta
Ćwiczenie 2. Dostajesz e-mail „PILNE — zawiadomienie o kontroli” z plikiem ZIP i hasłem w treści. Co robisz najpierw?
Otwieram ZIP, bo kontrola jest ważna.
Nie otwieram. Sprawdzam zapowiedź kontroli telefonem na znany numer.
Przesyłam wiadomość koledze do oceny.
Ćwiczenie 3. Opis dnia komórki prawnej. Kliknij błędy.
E-mail od „izby obrachunkowej” przyszedł z adresu różniącego się o jedną literę.Załącznik otwarto od razu, bo sprawa wyglądała na pilną.Informatykowi, który zadzwonił, podano hasło do BIP.Pendrive z pismem zostawiono nieotwarty i oddano przełożonemu.Skargę wklejono do publicznego czatu AI, żeby ją streścić.Podejrzany SMS zostawiono i zgłoszono.
Ćwiczenie 4. Uzupełnij zdania.
Prośbę o pieniądze sprawdzam … kanałem. Odpowiedź w tym samym kanale niczego nie …. Zaczernienie PDF czarnym prostokątem tylko … tekst.
Ćwiczenie 5. Dzwoni „informatyk”: „Podaj hasło do BIP, to na chwilę”. Napisz, co odpowiesz.
„Hasła nie podaję nikomu. Proszę zgłosić się do pomocy informatycznej.” — i zgłaszasz próbę. Administrator ma własne uprawnienia.
